ATB ve ATAK başkanı Ali Çandır'ın tarım girdi fiyatları değerlendirmesi
Antalya Ticaret Borsası (ATB) ve Antalya Tarım Konseyi (ATAK) Yönetim Kurulu Başkanı Ali Çandır, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı Mayıs 2026 Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi (Tarım‑GFE) verilerini değerlendirdi.
Çandır, Mayıs ayı için açıklanan tarımsal girdi fiyatları enflasyonunun aylık ve yıllık bazda son 3 yılın Mayıs aylarının altında kaldığını, ancak 10 yıllık Mayıs ayı ortalamalarına göre aylıkta ortalamanın altında, yıllıkta ise ortalamanın üzerinde bir artış gerçekleştiğini söyledi.
Endeksin genel görünümü
Tarım‑GFE’nin Mayıs ayında aylık yüzde 0,44 olarak ilan edildiğini belirten Çandır, bu rakamın endeksin ölçülmeye başlandığı 2015 yılından itibaren Mayıs ayları ortalaması olan yüzde 1,48 seviyesinin %33 altında olduğunu ifade etti. Endeksin yıllık artışı ise yüzde 36,65 olarak açıklanmış olup, bunun son 10 yılın Mayıs ayları ortalaması olan yüzde 32,71’in %15 üzerinde olduğu vurgulandı.
Alt kalemlerdeki gelişmeler
Çandır’a göre tarımda kullanılan mal ve hizmetlerin fiyatlarında Mayıs ayında aylık yüzde 0,35, yıllık ise yüzde 39,29 artış ilan edildi. Aylık değişimlerde tohum yüzde 0,71, enerji yüzde -4,39, gübre yüzde 1,28, ilaç yüzde 1,92, veteriner hizmetleri yüzde 0,18, yem yüzde 1,61 ve diğer kalemler yüzde 1,28 olarak kaydedildi.
Yıllık değişimler ise şu şekilde sıralandı: tohum yüzde 34,94, enerji yüzde 40,75, gübrede yüzde 63,56, ilaç yüzde 22,72, veteriner hizmetleri yüzde 36,02, yem yüzde 35,49 ve diğer kalemler yüzde 34,70.
Tarımal yatırıma katkı sağlayan mal ve hizmetlerin fiyatlarında aylık yüzde 1,04 ve yıllık yüzde 21,52 artış ilan edildi. Çandır, aylık yükselişlerde en dikkat çekici kalemlerin ilaç ve yem olduğunu; enerjideki yüzde -4,39’luk düşüşün en düşük değişim olduğunu belirtti. Yıllık bazda en yüksek artışın gübrede (yüzde 63,56), en düşük artışın ise ilaçta (yüzde 22,72) gerçekleştiğini söyledi.
Üretici fiyatları ve girdi maliyetleri
TÜİK tarafından açıklanan Tarımsal Üretici Fiyat Endeksi (Tarım‑ÜFE) Mayıs ayında aylık yüzde 0,61 olarak ilan edildi. Çandır, bu değerin geçmiş 15 yıllık Mayıs ayları ortalaması olan yüzde -0,33 ile karşılaştırıldığında ortalamanın üzerinde olduğunu, ancak tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 1,48’lik ortalama artışıyla karşılaştırıldığında üretici kesimin aylık göstergelerde zararının görülebildiğini vurguladı.
Tarım‑ÜFE’nin yıllık artışı yüzde 43,08 olarak açıklanırken, bunun geçmiş 15 yıllık Mayıs ortalaması yüzde 25,90’ın oldukça üstünde olduğu belirtildi. Çandır, tarımsal girdi maliyetlerinin aynı dönemdeki yüzde 32,71’lik ortalama artışıyla karşılaştırıldığında tarımsal faaliyette bulunanların yıllık kayıplarının açıkça ortaya çıktığını ifade etti.
Yurt dışı ve yurt içi üretici enflasyonlarının tarım sektörünü dolaylı etkilediğini belirten Çandır, Yurt Dışı Üretici Fiyat Endeksi’nin (YD‑ÜFE) Mayıs ayında aylık yüzde 1,71 ve yıllık yüzde 34,16, Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi’nin (Yİ‑ÜFE) aylık yüzde 2,75 ve yıllık yüzde 28,93 olarak açıklandığını hatırlattı. Üretici düzeyindeki gıda kaleminin aylık yüzde 1,55 ve yıllık yüzde 32,91 arttığını, bunun tarıma dayalı imalat sanayindeki enflasyonun tarımdan daha düşük seyrettiğine işaret ettiğini söyledi.
Tüketici enflasyonu ve gıda fiyatları
Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) Mayıs ayında aylık yüzde 1,71 ve yıllık yüzde 32,61 artış gösterdi. Çandır, bu rakamların son 4 yılın en yüksekleri olduğunu ve TÜFE’nin ortalama aylık yüzde 1,06 ve yıllık yüzde 18,75 olan uzun dönem ortalamalarının halen çok üzerinde seyrettiğini belirtti.
Tüketici tarafındaki gıda enflasyonu Mayıs ayında aylık yüzde -0,48 ve yıllık yüzde 34,86 olarak kaydedildi. İşlenmemiş gıda enflasyonu aylık yüzde -4,05 ve yıllık yüzde 34,76 düzeyinde gerçekleşti. Yaş meyve ve sebze fiyatları ise Mayıs ayında aylık yüzde -9,34 azalış ve yıllık yüzde 39,96 artış gösterdi.
Küresel gelişmelerin etkisi
Çandır, Mart ayından bu yana yaşanan küresel olayların özellikle enerji ve gübre kalemleri başta olmak üzere tarımsal girdi maliyetleri üzerinde artış riski yarattığını belirtti. Ancak önemli olanın, bu gelişmeler neticesinde Türkiye’nin küresel ortalama düzeyin neresinde kalacağı olduğunu vurguladı.
ANTALYA TİCARET BORSASI (ATB) VE ANTALYA TARIM KONSEYİ (ATAK) YÖNETİM KURULU BAŞKANI ALİ ÇANDIR, TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU’NUN (TÜİK) AÇIKLADIĞI MAYIS 2026 TARIMSAL GİRDİ FİYAT ENDEKSİ’Nİ (TARIM-GFE) DEĞERLENDİRDİ.
