Panelin odağı ve katılımcılar:
Osmangazi Belediyesi tarafından Bursa’nın fethinin 700. yılı etkinlikleri çerçevesinde düzenlenen "Geçmiş ve Gelecek Düncelerinde Bursa’da Deprem" paneli, kentin deprem geçmişi, jeolojik mirası ve geleceğe yönelik riskleri gündeme taşıdı. Panorama 1326 Fetih Müzesi’ndeki programa Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şubesi ve Jeolojik Mirası Koruma Derneği katkı verdi.
Paneli Jeolojik Mirası Koruma Derneği üyesi Prof. Dr. Hükmü Orhan yönetti. Sunumları arasında UNESCO Bursa Alan Başkanı Prof. Dr. Neslihan Dostoğlu ile Ankara Üniversitesi emekli öğretim üyesi Prof. Dr. Nizamettin Kazancı ve Jeoloji Mühendisliği öğretim üyesi Prof. Dr. Gürol Seyitoğlu bulunuyordu. Dr. Öğretim Üyesi İbrahim Karahancı ise tarihi kaynaklar ışığında 1855 depremine dair değerlendirme sundu.
Fay sistemi ve deprem potansiyeli:
Panelde öne çıkan bilimsel tespitlerden biri, Bursa ovasını boydan boya geçen ve uzunluğu yaklaşık 94 kilometre olarak belirtilen bir fayın varlığıydı. Prof. Dr. Gürol Seyitoğlu bu fayın yıllık yer değiştirme hızları üzerinden yapılan hesaplamalara göre 7 büyüklüğünde deprem üretme potansiyeline sahip olduğunu belirtti. Seyitoğlu, Türkiye Diri Fay Haritası'ndaki bazı fayların Bursa çevresindeki kayıtlı faylar kadar uzun gözükmediğini, ancak yaptıkları çalışmada ovayı kateden daha uzun bir sistem tespit ettiklerini aktardı.
Konuşmada ayrıca 1855 yılında bölgedeki depremlerin izlerinin incelendiği ve bu tarihte fayın yalnızca bir bölümünün kırılmış olduğu, bazı kesimlerin ise o tarihte kırılmamış göründüğü ifade edildi. Bu değerlendirme, fayın farklı bölümlerinin kırılma geçmişine ve yüzey kırılmalarıyla ilişkilendirilmesine dayanıyor.
Tarihten gelen verilerin rolü:
Prof. Dr. Nizamettin Kazancı ve moderatörün vurguladığı bir diğer nokta, aletsel ölçümlerin 1900 sonrası döneme ait net veriler sağladığı, öncesindeki depremler içinse kitabe, tarihçi araştırmaları ve yerel kayıtların analizine başvurulduğuydu. Panelde gösterilen animasyon filmde de 1855 depreminin kentte yarattığı yıkım görsel olarak anlatıldı ve bu tür tarihi belgelerin günümüz risk değerlendirmelerine katkısı vurgulandı.
Bilim, kent planlaması ve toplumsal farkındalık:
Panel konuşmacıları, Bursa’nın birinci derece deprem bölgesinde olduğuna dikkat çekerek yapı stokunun güçlendirilmesi, kentsel planlama kararlarının jeolojik verilerle uyumlu hale getirilmesi ve afet bilincinin artırılmasının gerekliliğini vurguladı. Prof. Dr. Neslihan Dostoğlu disiplinler arası yaklaşımın önemine işaret ederek, fay hatlarını değiştirme gibi bir lüks olmadığından hazırlıklı olmanın öncelikli olduğunu söyledi.
Jeoloji Mühendisleri Odası Güney Marmara Şube Başkanı Mehmet Yıldız, tarihî kayıtların ve saha verilerinin bir arada değerlendirilmesinin önemini hatırlattı. Osmangazi Belediye Başkan Yardımcısı İbrahim Emre Tonaroğlu ise 700. yıl etkinliklerinin sadece kutlama değil, bilimsel ve kalıcı miras bırakma amaçlı projeler içerdiğini belirterek panelin bu perspektifte önem taşıdığını ifade etti.
Sonuç ve atılması gereken adımlar:
Panelin ortak değerlendirmesi, Bursa’nın jeolojik geçmişinin ve mevcut fay sistemlerinin kent planlaması ve afet yönetimi kararlarına doğrudan yansıtılması gerektiği yönünde oldu. Uzmanlar, söz konusu fayın varlığının bilinmesinin bir avantaj olduğuna dikkat çekerek bu bilgi ışığında risk azaltma, güçlendirme çalışmaları ve farkındalık programlarının hızlandırılmasını önerdi.
Osmangazi Belediyesi, Jeoloji Mühendisleri Odası ve Jeolojik Mirası Koruma Derneği iş birliğiyle düzenlenen panel, tarihî deneyimlerin bilimsel verilerle birleştiği bir zeminde Bursa’nın deprem gerçeğini yeniden gündeme taşıdı ve uygulamaya dönük adımların önemini vurguladı.
Uzmanlar uyardı, Bursa’nın 7 şiddetinde deprem üretecek fay sistemi var
