Proje, ziyaret ve iş birliği
Bursa’nın tarih boyunca şekillendirdiği çarşı tecrübesi, Balkanlar’daki bir Osmanlı mirasını canlandırma amacıyla Üsküp’e taşınıyor. Üsküp Tarihi Osmanlı Türk Çarşısının korunması, yenilenmesi ve sosyal-ticari dokusunun canlı tutulması için Kuzey Makedonya’dan üst düzey bir heyet Türkiye’ye geldi. Ankara’da Kültür ve Turizm Bakanlığı ile yapılan görüşmelerin ardından heyet, incelemelerde bulunmak üzere Bursa Hanlar Bölgesi ve Tarihi Kapalı Çarşıya geçti.
Ziyaret kadrosu ve hedefleri:
Heyette, Kuzey Makedonya’nın önceki dönem Başbakan Yardımcısı ve Üsküp Çayır Belediye Başkanı İzzet Meciti, Kültür ve Turizm Bakanı Dr. Strez Süleyman ile önceki dönem Sayıştay Başkanı Naser Ademi gibi isimler yer aldı. Görüşmelerde projenin hedefi yalnızca yapıların restorasyonu değil; çarşıların ticari hayatının, esnaf kültürünün ve sosyal dokusunun gelecek kuşaklara aktarılması olarak tanımlandı.
Yetkililerin açıklamaları ve planlanan adımlar:
Dr. Strez Süleyman Bursa ziyaretinde, Ankara görüşmelerine ve Bursa temaslarına işaret ederek, 'Üsküp Osmanlı Çarşısı’nın yenilenmesi ve tadilat çalışmalarının başlatılmasına yönelik proje hazırlıklarımızı görüştük' dedi ve projenin Türkiye ile ortak yürütüleceğini vurguladı. Süleyman, ayrıca 'Buradaki ticari iş birliğini ve kardeş esnaf modelini Üsküp’e taşımak istiyoruz' ifadelerine yer verdi ve Ocak ayında Kuzey Makedonya’da yeni bir toplantı planlandığını belirtti.
Şehir Plancısı Bayram Vardar projeye ilişkin teknik ve tarihsel perspektifi sundu. Vardar, Bursa’nın 1326 fetih döneminden başlayıp 1391’de Üsküp’ün Osmanlı topraklarına katılmasıyla oluşan yaklaşık altı yüz yıllık kardeşlik bağının ticaret ve kültür ekseninde bugün de devam ettiğini hatırlattı: 'Bu iki şehrin ticari ve kültürel yaşamının nabzının attığı çarşılardaki kardeşliğin sürmesini murat ediyoruz.' Vardar, Üsküp çarşısının temel mimarisinin sağlam olduğunu ancak kapsamlı restorasyon ve bakım gerektirdiğini aktardı.
Projenin yürütülmesinde Kültür ve Turizm Bakanlığı, TİKA ve Vakıflar Genel Müdürlüğü gibi kurumların yanı sıra yerel yönetimler, ticaret ve sanayi odaları ile esnaf birliklerinin eşgüdümlü çalışmasının planlandığı belirtildi.
Uygulama doğrultusunda öne çıkan başlıklar:
Hazırlanan master plan doğrultusunda Üsküp’teki Kurşunlu Han, Sulu Han ve Kapan Han gibi yapılar kültür, sanat ve kamusal buluşma alanlarına dönüştürülmek isteniyor. Sokak dokusunun korunması, tabela ve cephe bütünlüğünün sağlanması, çatı ve kepenklerin tarihi dokuya uygun hale getirilmesi, esnaf birlikleri arasında iş birliğinin geliştirilmesi ve usta-çırak geleneğinin güçlendirilmesi çalışmanın temel bileşenleri arasında sayılıyor.
Vardar, projenin teknik boyutlarında altyapı düzenlemelerinden ahşap doğramalara, tabela standartlarından cephe renovasyonuna kadar çok başlıklı bir çalışma yürütüleceğini, bunun hukuki, ekonomik ve sosyal etkilerinin de hesaplanacağını aktardı. Ayrıca Bursa’daki esnaf liderleri ile Üsküp esnafının buluşturulmasının önemi vurgulandı.
Yetkililer, Bursa modeli üzerinden geliştirilecek uygulamaların hem koruma hem de canlandırma açısından örnek teşkil etmesini hedefliyor. Proje, tarihi çarşıların sadece taş duvarlardan ibaret olmadığını; yaşayan ekonomik ve sosyal ilişkiler bütünü olduğunu ön plana çıkarıyor ve iki kent arasındaki kültürel-ticari kardeşliği bugüne taşıma vaadi taşıyor.
BURSA HANLAR BÖLGESİ VE TARİHİ KAPALI ÇARŞI’YI İNCELEYEN HEYET, BURSA’NIN TİCARİ VE KÜLTÜREL MİRAS MODELİNİ ÜSKÜP’E TAŞIMAK İÇİN ÇALIŞMA BAŞLATTI.
