Bölgesel asgari ücret tartışması göçü ve eşitsizliği derinleştirir
Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası (DTSO) Yönetim Kurulu Başkanı Mehmet Kaya, yeniden gündeme gelen bölgesel asgari ücret önerisinin beklenen olumlu etkileri sağlamayacağını; aksine bölgesel eşitsizlikleri ve iş gücü göçünü artıracağını belirtti. Kaya, asgari ücretin yalnızca işveren maliyeti olarak görülmemesi gerektiğini, bunun aynı zamanda milyonlarca çalışanın yaşam standardını belirleyen temel bir sosyal politika aracı olduğunu ifade etti.
ekonomik etkiler ve işgücü kaybı:
Kaya, düşük ücret uygulanan bölgelerde nitelikli iş gücünün azalmasının kaçınılmaz olduğunu söyledi. Buna göre, ücretlerin bölgeler arasında ayrıştırılması, genç nüfusun yoğun olduğu kentlerden Batı illerine doğru yeni bir göç dalgasını tetikleyecektir. "Düşük ücret uygulanan bölgelerden büyükşehirlere iş gücü göçü hızlanır" uyarısında bulunan Kaya, bu durumun hem çalışanlar hem de yatırımcılar için olumsuz sonuçlar doğuracağını belirtti. İşletmeler nitelikli iş gücüne ulaşmakta zorlanırken, bölgeler arasındaki gelişmişlik farkı daha da artacaktır.
Kaya ayrıca, bölgesel farklılıkları gerekçe göstererek ücretleri düşürmenin yoksulluğu azaltmayacağını, aksine gelir dağılımındaki adaletsizliği büyüteceğini vurguladı. Ucuz iş gücü avantajı ile yatırım çekmenin kalıcı kalkınma sağlamayacağı; bunun yerine bölgelerin düşük katma değerli ve emek yoğun sektörlere yönelmesine neden olacağına dikkat çekti.
uluslararası deneyimler ve denetim güçlüğü:
Diyarbakır iş dünyasının temsilcisi, benzer uygulamaların bazı ülkelerde başlangıçta esneklik sağlıyor gibi görülse de zamanla ciddi sorunlar ürettiğini hatırlattı. Kaya, uygulama sayesinde aynı işi yapan çalışanlar arasında ücret eşitsizlikleri oluştuğunu, yüksek ücretli bölgelere göçün hızlandığını, kayıt dışı istihdamın arttığını ve denetimde güçlüklerin yaşandığını dile getirdi. Türkiye’de geçmişte uygulamaya alınan ve beklenen faydayı yaratamayan düzenlemelerin yürürlükten kaldırıldığına işaret etti.
Bu değerlendirmeler bağlamında, bölgesel asgari ücret modelinin özellikle Diyarbakır gibi genç nüfus oranı yüksek, sanayi yatırımlarının istenen seviyede olmadığı kentlerde yeni göç dalgalarına ve bölgesel gerilemeye yol açacağı uyarısı yapıldı.
çözüm önerileri: üretim maliyetlerini düşürmek ve yapısal reformlar:
Kaya, iş dünyasının maliyet baskısının kaynağının asgari ücret olmadığını, esas sorunun üretimin önündeki yapısal engeller olduğunu söyledi. Yüksek finansman giderleri, enerji maliyetleri, vergi ve SGK prim yükleri ile öngörülebilirlik eksikliğinin yatırım ve üretim önünde asıl engeller olduğunu belirtti. Bu nedenle ücretleri bölgelere göre ayrıştırmanın yerine, üretimin maliyetini azaltacak ve verimliliği artıracak politikaların uygulanması gerektiğini vurguladı.
Kaya, bölgesel kalkınmanın sürdürülebilir olmasının yolunun düşük ücret politikalarından değil; Ar-Ge, teknoloji, inovasyon ve yüksek katma değerli sanayi yatırımlarından geçtiğini söyledi. Son söz olarak, "Türkiye’nin ihtiyacı ücretleri bölgelere göre ayrıştıran modeller değil; üretimin maliyetini düşüren, yatırımı teşvik eden, verimliliği artıran ve bölgesel kalkınmayı hızlandıran yapısal reformlardır" değerlendirmesini paylaştı.
Mehmet Kaya’nın uyarıları, bölgesel asgari ücret tartışmasının yalnızca maliyet hesabı olmaktan çıkarılıp, sosyal politika, istihdam kalitesi ve bölgesel kalkınma perspektifleriyle ele alınması gerektiğini yeniden gündeme taşıdı.
DİYARBAKIR TİCARET VE SANAYİ ODASI (DTSO) YÖNETİM KURULU BAŞKANI MEHMET KAYA
