BM 80. Genel Kurulu 23-29 Eylül'de New York'ta toplanıyor
Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nun 80'incisi, 23-29 Eylül tarihleri arasında New York'ta "Birlikte daha iyi: Barış, kalkınma ve insan hakları için 80 yıl ve daha fazlası" temasıyla düzenleniyor. Toplantıların açılışını BM Genel Sekreteri Antonio Guterres yapacak, görüşmelerin başkanlığını ise bu yıl kürsü tokmağını eline alan eski Almanya Dışişleri Bakanı Annalena Baerbock yürütecek.
Katılım ve ana gündem
Genel Kurula 150 civarında devlet ve hükümet başkanı ile çok sayıda başkan yardımcısı, bakan, diplomat, sivil toplum temsilcisi ve gazetecinin katılması bekleniyor. Toplantıların ana gündem maddeleri arasında Gazze, Ukrayna, Sudan, Lübnan, Yemen ve Haiti gibi kriz bölgeleri, iklim değişikliği, küresel ekonomik dayanıklılık ve yapay zeka yönetimi yer alıyor.
BM Genel Sekreteri Guterres, 80. Genel Kurul kapsamında yaptığı açıklamada diplomasinin bir sorun çözme yeri olması gerektiğini vurgulamış; jeopolitik ayrışmalar, tırmanan çatışmalar, iklim krizi, teknolojik riskler ve eşitsizlikleri acil çözüm gerektiren başlıklar olarak sıralamıştır.
Türkiye'nin programı ve Cumhurbaşkanı Erdoğan
New York'a dün ulaşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, BM'deki ilk hitabını bugün Türkiye saatiyle 22.00-01.00 arasında düzenlenecek "Filistin Meselesine Çözüm Bulunması ve İki Devletli Çözümün Hayata Geçirilmesi" konulu yüksek düzeyli konferansta yapacak. Erdoğan, Genel Kurul ana oturumlarının ilk gününde Türkiye'yi temsilen dördüncü sırada, Türkiye saatiyle yaklaşık 18.00'de konuşacak.
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Genel Kurula 15. kez hitap edecek ve konuşmasında İsrail'in Gazze'deki saldırıları, Doğu Kudüs ve Batı Şeria'daki durum ile bölgeye yönelik saldırılara değinmesi ve üye ülkelerden tepki talep etmesi öngörülüyor. Erdoğan ayrıca 24 Eylül Çarşamba günü Türkiye saatiyle 21.00'de düzenlenecek BM İklim Zirvesi'nde de konuşacak.
Filistin gündemi ve diplomatik ayrıntılar
Genel Kurul çerçevesinde bugün düzenlenecek yüksek düzeyli konferansta İsrail’in Filistin’deki eylemleri ile Katar'ın başkenti Doha'da ABD'nin ateşkes teklifini görüşmek üzere toplanan Hamas heyetine yönelik saldırı gibi son gelişmelerin tartışılması bekleniyor. Filistin Devleti'ni tanıyacağını açıklayan ülkelerin sayısı artarken, ABD'nin Mahmud Abbas ve beraberindeki heyete BM ziyareti için vize vermeyeceğini duyurması nedeniyle Abbas'ın konuşmasını video aracılığıyla yapması bekleniyor.
Ayrıca Binyamin Netanyahu'nun 26 Eylül Cuma sabahı Genel Kurula ilk sırada hitap etmesi öngörülüyor. Bu yıl ilk kez Genel Kurula katılması beklenen Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara'nın da 24 Eylül Çarşamba sabahı salon konuşması planlanıyor; Şara, 1967'den bu yana Genel Kurulda Suriye'yi temsilen konuşan ilk lider olacak.
Protokol, geçmiş anılar ve konuşma süresi
1955'ten beri uygulanan protokole göre devlet başkanlarının konuşmalarını takiben ilk hitap genellikle Brezilya tarafından yapılıyor; ev sahibi ABD ise onu izliyor. Lider konuşmaları için teoride 15 dakika sınırı bulunmasına karşın bu kural sık sık aşılıyor; geçmişte Küba liderinin 1960'ta 296 dakika, Muammer Kaddafi'nin ise 2009'da yaklaşık 100 dakika konuşması gibi hafızalarda yer eden örnekler bulunuyor.
New York'ta güvenlik önlemleri ve şehir düzenlemeleri
New York Belediyesi ve NYPD, 80. Genel Kurul için olağanüstü güvenlik önlemleri alıyor. Belediye Başkanı Eric Adams, şu ana dek kayda değer bir tehdit olmadığını ancak "aşırı ihtiyatlı" davranıldığını belirtti. Polis güçleri, K-9 ekipleri, helikopterler, insansız hava araçları ve NYPD botları ile Doğu Nehri güvenlik kontrolleri yapılacak.
NYPD, BM binasının bulunduğu Manhattan'ın orta doğu kesimini trafiğe kapatacak; kaldırımlar boyunca metal bariyerler yerleştirilecek. Söz konusu uygulama kapsamında 48. ile 42. sokaklar arasındaki 1. Cadde araç ve yaya trafiğine kapanacak; sadece ikamet edenler ve geçiş kartı bulunanlar belirli kontrol noktalarından geçiş yapabilecek. FDR ana yolu da dahil olmak üzere Manhattan'da bazı cadde ve sokaklar tamamen veya kısmen trafiğe kapalı tutulacak.
Genel Kurul haftasında sivil toplum kuruluşları ve çeşitli grupların BM çevresinde protesto düzenlemesi bekleniyor; geçen yıl olduğu gibi bu yıl da İsrail'in Gazze'deki saldırılarına yönelik protestoların New York'un farklı noktalarında gerçekleşmesi öngörülüyor.
