Hattuşa'da antlaşmanın yeni bir parça keşfedildi
Çorum'un Boğazkale ilçesindeki Boğazköy/Hattuşa Örenyeri'nde yürütülen kazılarda, Hitit kral sarayının bulunduğu Büyükkale'de Akadça çivi yazılı yeni bir kil tablet parçası bulundu. Yapılan bilimsel incelemeler, parçanın Kadeş Barış Antlaşması'nın nüshalarından birinin ön yüzüne ait olduğunu gösterdi.
Tablet parçası kazılarda Büyükkale'deki 'E' binası yakınlarında ortaya çıktı; bir yüzü korunmuş olan parça üzerinde yaklaşık bir yıl süren detaylı çözümleme ve karşılaştırmalı okumalar yapıldı. Çalışmalar, metnin Hitit Kralı III. Hattuşili ile Mısır Kralı II. Ramses arasında düzenlenen Kadeş Barış Antlaşması'na ait olduğunu doğruladı.
Metnin içeriği ve okunabilen bölümler:
Yeni parçadaki satırlar, antlaşmanın 12-20. maddelerinde yer alan hükümlere karşılık geliyor. Metnin okunabilen kısımları, Mısır ve Hatti ülkelerinden kaçan ve diğer tarafa sığınan kişilere nasıl muamele edileceğini düzenleyen hükümlerden söz ediyor. Kırık ve eksik bölümler olmasına karşın, metinde evlerin tahrip edilmemesine ilişkin ifadeler açıkça yer alıyor.
Bu hükümlerin varlığı, antlaşmanın yalnızca iki büyük gücün sınır anlaşması olmadığını; aynı zamanda çatışma sonucu yer değiştiren insanların korunmasına yönelik düzenlemeler içerdiğini de ortaya koyuyor.
Kültürel önem ve gelecek hedefleri:
Kadeş Barış Antlaşması'nın Mısırca metinleri Mısır tapınak duvarlarına hiyerogliflerle işlenmiş, Akadça kil tablet nüshalarından bazıları ise Hattuşa'da 1906-1912 yılları arasındaki ilk dönem kazılarında bulunmuştu. Daha önce ortaya çıkarılan parçalar İstanbul Arkeoloji Müzeleri, Anadolu Medeniyetleri Müzesi, Berlin Önasya Müzesi ve St. Petersburg Ermitaj Müzesi koleksiyonlarında yer alıyor.
Yeni keşif, Hattuşa'daki kil tablet nüshalarının tamamlanmasına yönelik çalışmalara doğrudan katkı sağlıyor. Büyükkale'de yürütülen kazıların hedefi, antlaşmanın eksik kalan diğer parçalarını da bulmak ve metnin bütüncül bir resmini oluşturmak.
Resmi açıklamalar ve toplumsal yansımalar:
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, keşfi sosyal medya hesabından paylaşarak Anadolu'nun barış ve diplomasi tarihindeki yerini vurguladı. Ersoy, paylaşımında keşfin 21 Eylül Dünya Barış Günü'ne denk gelmesini dikkate çekerek, bu mirasın ' insan hayatını ve onurunu koruma sorumluluğumuzu hatırlattığını' belirtti.
Bakanın açıklamasında, keşfin içeriğine atıf yapılarak sığınanlara ilişkin hükümlerin güncel insani ve hukuki tartışmalarla da ilişkilendirildiği; Ersoy'un Filistin'deki gelişmelere değinerek barış ve güven dileğinde bulunduğu ifade edildi. Ayrıca, kazı ekibi ve bilim insanlarına teşekkür ederek emeği geçenleri tebrik etti.
Yeni bulunan kil parçası, Kadeş Barış Antlaşması'nın hem diplomasi tarihindeki önemini yeniden vurguluyor hem de binlerce yıl önce kaleme alınmış düzenlemelerin bugün de geçerli temalar barındırdığını gösteriyor. Kazıların devamı, antlaşmanın eksik halkalarının tamamlanmasına ışık tutacak yeni buluntuların önünü açabilir.
ÇORUM’DAKİ HİTİT BAŞKENTİ HATTUŞA’DA BULUNAN ÇİVİ YAZILI TABLET PARÇASININ, KADEŞ BARIŞ ANTLAŞMASI’NIN NÜSHALARINDAN BİRİNE AİT OLDUĞU BELİRLENDİ.
