Binali Yıldırım, Talas’ta Türk dünyası alfabesi ve yapay zekayı değerlendirdi
Türk Devletleri Teşkilatı Aksakallar Konseyi Başkanı Binali Yıldırım, Talas Belediyesi tarafından düzenlenen Türkoloji Zirvesi’nde yaptığı konuşmada, Türk dünyası için geliştirilen 34 harften oluşan alfabenin yazılı ve sözlü iletişimi güçlendireceğini söyledi. Yıldırım konuşmasında, dijital çağda dilin korunmasının gerekliliğine vurgu yaptı ve yapay zekanın bu süreçte hem fırsat hem tehdit oluşturduğunu belirtti.
Talas’taki konuşmadan öne çıkanlar
Yıldırım, dilin egemenlik ve bağımsızlıkla doğrudan ilişkili olduğunu vurgulayarak şunları söyledi:
"Eğer diliniz yoksa, dilinizi kullanamıyorsanız, egemenliğiniz de tehdit altındadır. Dijital dünyada da bugün böyle bir tehditle karşı karşıyayız. Egemen devletiz, dilimiz var, alfabemiz var ama verilerin derinliğinin oluşması ayrı bir şeydir. Şimdi yapay zeka diye bir mefhum son zamanlarda çok daha kullanılır hale geldi. Yapay zeka acaba gelecekte ne gelişme sağlayacak? Yapay zeka insan zekasının yerine mi geçecek? Bu sorular çok sıkça soruluyor. Şunu bilmekte fayda var. Yapay zeka düşünmez. Yapay zeka sizin düşündüklerinizi çok daha hızlı bir şekilde bir fikre dönüştürür. Yani yapay zeka bir anlamda size destek veren, sizin yardımcınız, sizin en yakın işinizi kolaylaştıran bir araçtır. Şimdi yapay zeka dilin korunması için hem fırsattır hem de tehdittir. Fırsat nasıl oluyor? Eğer yapay zeka sorduğunuz bir şeyi sizin dil havuzunuzdan araştırıp derleyip sonucu size getiriyorsa o bir fırsattır. Ama bunun için büyük dil modeliniz olacak. Yani diliniz istilaya uğramamış olacak. Dijital çağda Türkçe’nin karşı karşıya kaldığı en büyük tehdit dilimizin istila edilmesi, yani dilimizin bir anlamda özgürlüğünün kısıtlanmasıdır. Veri havuzunda büyük data dediğimiz o bilgi, dijital dünyanın bilgi havuzunda ne varsa onu size arama motorları, yapay zeka bulup önünüze koyuyor. Eğer siz oraya bir şeyler koymadıysanız başkalarının koyduğu ürünlerle yetinmek zorundasınız. Bu da sizin dilinizin, sizin kültürünüzün, sizin medeniyetinizin ilerlememesi, geri kalması anlamına gelir"
Türk dünyası alfabesinin kapsamı ve hedefleri
Yıldırım, ekranda gösterilen çalışmayı tanıtırken alfabenin ortaya çıkış sürecini anlattı ve süreci özetleyen ifadeleri şu şekilde paylaştı:
"Bir alfabemiz var. Bu alfabe durup dururken olmadı. İstanbul zirvesinde alınan bir kararla Aksakallılar Konseyi’ne bir görev verildi. \"Siz Türk devletleri için bir alfabe çalışın\" denildi ve iki yıl sürdü. Türk Akademisi, Türk Dil Kurumu öncülük ederek bu alfabenin çerçevesini belirledi. Türk alfabesi, yani Türk dünyasının alfabesi artık budur. Bizim alfabemiz değişti mi, yok. Aslında bu alfabeye sahip olmayanların alfabesi değişti. Hiç anlamadığımız, halbuki anlayabilsek bayağı bildiğimiz Kiril ile yazılmış kitaplar, tabelalar, makam yazıları, bunların hepsi artık belirli bir takvim içerisinde, geçiş süresi içerisinde bu 34 harften oluşan alfabe ile olacak. Bu ne anlama geliyor? Balkanlardan Baykal Gölü’ne kadar artık birbirimizle hem yazdıklarımızı anlayacağız hem konuştuklarımızı anlayacağız hem de hepimizin arzu ettiği o büyük Türk dünyasının birleşmesini, entegrasyonunu gerçekleştireceğiz"
Bu açıklama, yazılı materyallerde ve kamusal gösterimlerde ortak bir yazı standardının hedeflendiğini ortaya koyuyor. Ortak alfabe uygulaması, yazılı iletişimde uyumluluğu artırarak çeviri ve adaptasyon maliyetlerini azaltabilir; ayrıca dijital veri havuzlarının doldurulması açısından da standartlaşmanın önemini vurgulamaktadır.
Yerel yönetimin değerlendirmesi
Talas Belediye Başkanı Mustafa Yalçın da çalışmada emeği geçenleri teşekkür ederek, kültür ve medeniyet çalışmalarının belediyenin ayrılmaz bir parçası olduğunu belirtti ve yürütülen çalışmalar hakkında bilgi verdi.
Sonuç olarak, Yıldırım’ın konuşması iki ana eksende önem taşıyor: birincisi, ortak alfabetik altyapının Türk dünyasında yazılı ve sözlü iletişimi kolaylaştırma potansiyeli; ikincisi, dijital veri üretimi ve yapay zekâ uygulamalarında yerel dil kaynaklarının oluşturulmasının dilin egemenliği için kritik olduğu vurgusu.
TÜRK DEVLETLERİ TEŞKİLATI AKSAKALLAR KONSEYİ BAŞKANI BİNALİ YILDIRIM, TALAS BELEDİYESİ TARAFINDAN TÜRKOLOJİ ZİRVESİ'NDE KONUŞTU
