Çalışmanın kapsamı ve yöntemi:
Karabük Üniversitesi Tıp Fakültesi öğretim üyelerinin araştırmacı olarak yer aldığı TÜBİTAK destekli proje, "Tip 2 Diyabetes Mellituslu Bireylerde İkili Görev Eğitiminin Denge, Egzersiz Kapasitesi, Bilişsel Durum ve Yaşam Kalitesi Üzerine Etkisi" başlığıyla TÜBİTAK 1002-A Hızlı Destek Programı kapsamında yürütüldü. Uygulamalar Karabük Eğitim ve Araştırma Hastanesi'nde gerçekleştirildi.
Araştırmaya tip 2 diyabet tanısı bulunan 45 yaşlı birey dahil edildi; katılımcılar tekli görev eğitimi, egzersizlere bilişsel egzersizlerin eklendiği ikili görev eğitimi ve kontrol grubu olmak üzere üç gruba ayrıldı. Egzersiz protokolleri kapsamına aerobik, kuvvetlendirme ve denge çalışmaları girdi; egzersiz grupları 8 hafta süresince, haftada 3 gün uygulama yaptı. Bilişsel egzersiz grubunda egzersiz sırasında dikkat, hatırlama ve düşünme becerilerini kullanmaya yönelik görevler yer aldı. Çalışmayı toplam 37 katılımcı tamamladı.
Ölçülen sonuçlar ve bulgular:
Proje verilerine göre, egzersizlere bilişsel görevlerin eklendiği grupta son 3 aylık ortalama kan şekeri göstergesi olan HbA1c değerlerinde kontrol grubuna kıyasla iyileşme gözlendi. Aynı grupta öğrenme ve bellek süreçleriyle ilişkili BDNF düzeylerinde de gelişme tespit edildi. Bilişsel egzersiz uygulanan katılımcılarda bilişsel durum, hatırlama, dikkat ve planlama becerileri ile reaksiyon zamanında belirgin iyileşmeler kaydedildi; ayrıca uykuya dalma süresinde kısalma belirlendi.
Her iki egzersiz grubunda ise yürüyüş kapasitesi, el kavrama kuvveti, oturup kalkma becerisi ve denge performansında pozitif değişimler saptandı; bu sonuçlar fiziksel işlevsellikte egzersizin genel yararını destekledi.
Değerlendirme, ekip ve sonraki adımlar:
Araştırma bulguları, tip 2 diyabetli yaşlı bireylere yönelik egzersiz programlarına bilişsel egzersizlerin eklenmesinin özellikle bilişsel işlevler, reaksiyon zamanı ve bazı metabolik göstergeler açısından ilave katkı sağlayabileceğini gösteriyor. Araştırmacılar, elde edilen sonuçların daha geniş katılımlı ve daha uzun süreli çalışmalarla doğrulanması gerektiğini vurguladı.
Projenin yürütücülüğünü Bartın Üniversitesinden Öğr. Gör. Dr. Gizem Mermerkaya üstlendi; projede Karabük Üniversitesinden araştırmacı olarak Prof. Dr. Nurhayat Özkan Sevencan ve Prof. Dr. Hatice Gülşah Karataş, Bülent Ecevit Üniversitesinden Doç. Dr. İlke Erbay görev aldı. Danışman olarak Hacettepe Üniversitesinden Prof. Dr. Melda Sağlam projede yer aldı. Çalışma, egzersiz ve bilişsel işlevler arasındaki ilişkiyi disiplinlerarası bir bakışla değerlendiren bulgular sundu.
KARABÜK ÜNİVERSİTESİ (KBÜ) TIP FAKÜLTESİ ÖĞRETİM ÜYELERİNİN ARAŞTIRMACI OLARAK GÖREV ALDIĞI TÜRKİYE BİLİMSEL VE TEKNOLOJİK ARAŞTIRMA KURUMU (TÜBİTAK) DESTEKLİ PROJEDE, TİP 2 DİYABETLİ YAŞLI BİREYLERDE BİLİŞSEL EGZERSİZLERİN ETKİLERİ İNCELENDİ.
