Kütahya geleneğini bebeklere işleyen el emeği
Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı ve somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı Zekiye Eröz, Kütahya'nın farklı yörelerine ait geleneksel kıyafetleri bez bebekler üzerinde yeniden canlandırıyor. Eröz, özellikle Tavşanlı, Domaniç ve Simav gibi dağ köylerine özgü giysi örneklerini ayrıntılarıyla inceleyip, her bir detayı bebeklere nakşederek gelecek kuşaklara görsel birer kaynak sunuyor.
Hazırladığı bebekler, yalnızca giysi siluetlerini değil; renk tercihleri, süsleme teknikleri ve aksesuar kullanımını da yansıtıyor. Bu çalışma, müze objelerinin veya eski fotoğrafların ötesinde; çocukların ve gençlerin geleneksel kıyafetleri kolayca tanımasına imkân veren somut bir eğitim aracı işlevi görüyor.
kıyafetlerde doğa ve kumaş seçimi:
Eröz, Kütahya'nın Yörük köyleri ve dağ yerleşimlerinde kıyafetlerin doğadan ilham alarak şekillendiğini vurguluyor. Renk paleti, kullanılan iplik ve dokuma tercihleri doğrudan tabiatla kurulan ilişkiye dayanıyor. Geçmişte günlük yaşamda yaygın olan yün ve pamuklu kumaşlar, hem iklim gereksinimlerine hem de kolay erişilebilirliğe göre seçilmişti.
Şehirleşme ve tekstildeki dönüşümle birlikte sentetik kumaşlara yönelim artmış; fakat son yıllarda doğal kumaşlara karşı bir ilginin yeniden yükseldiğini belirten Eröz, insanların pamuklu ve yünlü giysilerin sağlığa daha uygun olduğuna dair farkındalık kazandığını söylüyor.
süslemeler, başlıklar ve bez bebeklerde koruma:
Kütahya yöresel giysilerinin ayırt edici unsurlarından biri süsleme yoğunluğudur. Kadın ve gelin kıyafetlerinde boncuk oyaları sıkça yer alır; bazı yörelerde gelin başlıkları kuş tüyleriyle zenginleştirilir. Eröz, bu ince işçiliği bez bebeklere aktarırken boncukların yerleşimini, başlıkların formunu ve aksesuarların kullanımını mümkün olduğunca korumaya çalışıyor.
Bu yaklaşım, sadece estetik bir aktarım değil; aynı zamanda bölgesel kimliğin küçük ölçekli bir modelle eğitim amacıyla korunması anlamına geliyor. Bebeklerin üzerindeki ayrıntılar, sözlü aktarımın yanı sıra görsel hafızanın da canlı tutulmasına katkı sağlıyor.
Eröz, kıyafet kültüründe yaşanan değişimin nedenleri arasında köyden kente göçü, şehir yaşamının estetik tercihlerini ve tekstildeki ekonomik dönüşümü işaret ediyor. Zaman içinde canlı renklerin yerini koyu tonların, doğal kumaşların yerini sentetiklerin aldığını; fakat bugün tekrar doğal malzemelere yönelme eğilimlerinin görüldüğünü aktarıyor.
Sonuç olarak, Zekiye Eröz'ün el yapımı bez bebekleri, Kütahya'nın zengin giyim kültürünü gelecek kuşaklara taşıyan kültürel temsilciler olarak öne çıkıyor. Bu bebekler, yöresel renkleri, süslemeleri ve başlıklarıyla yalnızca geçmişin izlerini taşımıyor; aynı zamanda yerel kimliğin korunup yaşatılmasına somut bir katkı sunuyor.
Kütahyalı sanatçı, yöresel kıyafetleri bez bebeklerle gelecek nesillere taşıyor
