Bez bebeklerle Kütahya'nın geleneksel kıyafetleri genç kuşaklara taşınıyor
Kütahya'da Kültür ve Turizm Bakanlığı sanatçısı ve somut olmayan kültürel miras taşıyıcısı olan Zekiye Eröz, kentin farklı yörelerine ait geleneksel kıyafetleri bez bebekler aracılığıyla yaşatıyor. Eröz, özellikle Tavşanlı, Domaniç ve Simav ilçelerinin dağ köylerine özgü giysi örneklerini inceleyip bebeklerin üzerinde yeniden canlandırıyor ve bu yolla kültürel belleğin korunmasına katkı sağlıyor.
Yöresel dokunun izleri ve üretim yaklaşımı:
Eröz'ün çalışmasında her kıyafetin özgün rengi, süslemesi ve aksesuarı korunuyor. Çalışmalarında yörelerin yaşam biçimiyle bağlantılı seçilen kumaş ve renklerin önemine dikkat çeken sanatçı, özellikle Yörük ve dağ köylerinde yaşayanların doğayla iç içe yaşamlarının kıyafetlere yansıdığını vurguluyor. Bu bağlamda yün ve pamuklu kumaşların geçmişte günlük yaşamın ayrılmaz parçası olduğunu ve sağlıklı olmaları nedeniyle bugün yeniden önem kazandığını belirtiyor.
Eröz, kıyafetleri yalnızca biçimsel olarak yeniden üretmiyor; dokuma, dikiş ve süsleme tekniklerini de örnekleyerek bebeklerin üzerindeki detaylarla anlatıyor. Bu yaklaşım sayesinde çocuklar ve gençler, müzelerdeki veya arşiv fotoğraflarındaki statik örneklerden farklı olarak kıyafetlerin işlevini ve görsel zenginliğini daha iyi anlama fırsatı buluyor.
Süslemeler, boncuklar ve başlıklar:
Geleneksel giysilerin en çarpıcı unsurlarından biri kullanılan süsleme zenginliği. Eröz, kadın ve gelin kıyafetlerinde yoğun biçimde kullanılan boncuk işçiliği ile gelin başlıklarındaki kuş tüyü gibi ayrıntıları bez bebeklerde mümkün olduğunca koruyor. Sanatçı, bazı yörelerde boncukların takı halinde başlara takıldığını ve boncuk oyalarının kültürel hafızadaki yerinin büyük olduğunu aktarıyor. Bu ince işçilik, bebeklerde hem estetik hem de eğitimsel bir fonksiyon üstleniyor.
Şehirleşme, dönüşüm ve yeniden yöneliş:
Eröz, kıyafet kültüründeki değişimi, köyden kente göç ve şehir yaşamının tercihleri üzerinden değerlendiriyor. Renkli yerel giysilerin yerini zamanla daha koyu tonların, özellikle siyahın aldığını ve sentetik malzemeye yönelimin başladığını ifade ediyor. Buna karşılık son yıllarda doğal kumaşlara yönelik bir uyanış gördüğünü belirten sanatçı, insanların yeniden pamuklu ve yünlü ürünlere yöneldiğini söylüyor. Bu eğilim, yalnızca Kütahya'da değil, Türkiye genelinde de yaygınlaşan bir farkındalıkla paralel ilerliyor.
Eröz'ün bez bebek çalışmaları, yalnızca kıyafetleri sergilemekle kalmıyor; aynı zamanda unutulmaya yüz tutan giysi geleneklerinin hatırlanmasına ve gelecek kuşaklara aktarılmasına aracılık ediyor. El emeğiyle hazırlanan bu bebekler, Kütahya'nın yöresel kimliğinin renklerini, süslemelerini ve aksesuarlarını somut hale getirerek kültürel belleğe somut bir katkı sunuyor.
KÜTAHYA'DA KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI SANATÇISI VE SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRAS TAŞIYICISI ZEKİYE ERÖZ, KENTİN FARKLI YÖRELERİNE AİT GELENEKSEL KIYAFET KÜLTÜRÜNÜ BEZ BEBEKLER ARACILIĞIYLA GELECEK NESİLLERE AKTARIYOR.
