Beyin damar tıkanıklığında erken müdahale hayati öneme sahip
Medicana Sağlık Grubu Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Hüseyin Büyükgöl, beyne giden damarların ani tıkanmasıyla ortaya çıkan iskemik inmelerde zamanında müdahalenin kalıcı hasarı önleyebildiğini vurguluyor. Beyin hücreleri oksijensiz kaldığında dakikalar içinde hasar görmeye başlıyor; bu nedenle belirtildiği gibi hızlı tanı ve tedavi hayati önem taşır.
Belirtiler
Doç. Dr. Hüseyin Büyükgöl, inme belirtilerinin aniden başladığını ve çok çeşitli şikayetlerle kendini gösterebileceğini belirtiyor. Görme bulanıklığı veya görme kaybı, yüzde ve ağızda kayma, konuşma bozuklukları, bir kol ya da bacakta ani güçsüzlük veya uyuşma, yürüme ve denge bozuklukları en tipik işaretler arasındadır. Kişi konuşulanı anlayamayabilir veya kelimeleri düzgün çıkaramayabilir; ani baş dönmesi ve denge kaybı da görülebilir. Bu belirtilerin birkaç dakika sürüp düzelmesi durumunda bile ciddiye alınmalıdır.
Tanı ve acil başvuru
Tani hasta veya hasta yakınından alınan anemnezle birlikte bilgisayarlı tomografi veya manyetik rezonans (MR) yöntemlerinden biriyle konulabilir. Beyin anjiyografisi, damar tıkanıklıkları, anevrizmalar veya diğer damar patolojilerini tespit etmek için kullanılır. Halk arasında bilinirliği artırmak amacıyla önerilen 'Yüz-Kol-Konuşma' kontrolünde kişiden gülümsemesi, iki kolunu kaldırması ve basit bir cümle söylemesi istenir; bu bulgulardan biri varsa vakit kaybetmeden 112 aranmalıdır.
Tedavi süreci: zamanla yarış
Tedavi, beyne kan akışını yeniden sağlamak ve ikincil hasarı önlemek amacıyla akut ve uzun dönem olarak iki aşamada ele alınır. Akut dönemde trombolitik tedavi önemli bir yer tutar. İntravenöz tromboliz, pıhtıyı çözen ilaçlarla damar açıklığının sağlanmasını amaçlar ve belirtilerin başlangıcından itibaren ilk 4,5 saat içinde uygulanmalıdır; seçilmiş hastalarda tercih edilir. Endovasküler girişimler, özellikle büyük damar tıkanıklıklarında mekanik trombektomi olarak uygulanır; kateter yardımıyla pıhtı fiziksel olarak çıkarılır veya emilir ve belirtilerin başlangıcından itibaren 24 saat içinde bile etkili olabilmektedir. Ayrıca stent tedavisi, kronik daralan damarlarda damarı açık tutmak için kullanılan bir seçenektir. Bu müdahaleler yüksek deneyim gerektiren merkezlerde yapılmalıdır.
Uzun dönem tedavi ve rehabilitasyon
Uzun dönemde pıhtı oluşumunu önlemek için antiplatelet ve antikoagülan ajanlar kullanılır. Doç. Dr. Büyükgöl, aspirin, klopidogrel gibi antiplatelet ilaçların, kardiyak emboli varlığında ise warfarin veya yeni nesil antikoagülanların tercih edilebileceğini belirtiyor. İyileşme süresi tıkanıklığın şiddeti, etkilenen beyin bölgesi, yaş ve genel sağlık durumuna göre değişir. Hastanede tansiyon, şeker ve oksijen düzeyleri dikkatle kontrol edilir; yutma güçlüğü varsa beslenme düzenlenir. Fizik tedavi ve konuşma terapisi gibi rehabilitasyon süreçleri, hastanın bağımsız yaşama dönmesinde kritik rol oynar.
Risk faktörlerinin kontrolü
Büyükgöl, inmeden korunmada risk faktörlerinin kontrolünün çok önemli olduğunu vurguluyor: yüksek tansiyon, şeker hastalığı, yüksek kolesterol, sigara kullanımı ve kalp ritim bozuklukları en önemli nedenler arasında. Sağlıklı beslenme, düzenli egzersiz ve sigarayı bırakmak inme riskini azaltır. Altta yatan nedenlerin tedavi edilmemesi veya yaşam tarzı değişikliği yapılmaması durumunda tıkanıklık tekrar edebilir; bu nedenle düzenli tedavi ve takip gereklidir.
BEYİN DAMAR TIKANIKLIĞI, TIBBİ ADIYLA İSKEMİK İNMENİN BEYNE GİDEN DAMARLARIN ANİ ŞEKİLDE TIKANMASI SONUCU ORTAYA ÇIKAN ÖLÜMCÜL BİR HASTALIK OLDUĞUNU BELİRTEN MEDİCANA SAĞLIK GRUBU NÖROLOJİ UZMANI DOÇ. DR. HÜSEYİN BÜYÜKGÖL, "İNME, ACİL MÜDAHALE GEREKTİREN HAYATİ BİR DURUMDUR. ERKEN FARK EDİLİP HIZLI TEDAVİ EDİLİRSE KALICI HASAR ÖNLENEBİLİR" DEDİ.
