Yaylada her gün tekrar edilen yoğun sağım mesaisi:
Hakkari’nin Yüksekova ilçesine bağlı Onbaşılar köyü sınırlarındaki Dereiçi Yaylası’nda, besiciler yaklaşık bir aydır yaylada kalıyor. Günün en sıcak saatlerinde bir araya gelen 30 kişilik ekip, süt sağımına başlamadan önce geleneksel olarak el ele tutuşup halay çekiyor; bu ritüel, yüksek rakım ve zor koşullar karşısında moral depolamalarına yardımcı oluyor.
Kadınların anlattığına göre günlük program sabahın ilk ışıklarıyla başlıyor ve gün içinde iki kez tekrar ediliyor. Sağım sırasında, dik gelen güneş ışınları altında ekip kısa sürede yaklaşık 1.500 koyunun sağımını gerçekleştiriyor.
Gölgelik talebi ve yetkililere çağrı:
Berivanlar, zorlu coğrafi şartlar ve yaylada ağaçlık bir alanın olmayışına dikkat çekerek Tarım ve Orman Bakanlığı’na seslendi. Taleplerini ileten kadınlar, işlemlerini daha sağlıklı ve güvenli yürütebilmek için sağım alanlarına gölgelik yapılmasını istiyor. Söz alan berivanlardan Jiyan Yalçın, Tarım ve Orman Bakanı İbrahim Yumaklı’ya doğrudan çağrı yaparak gölgelik talebini yineledi: "Süt sağım alanlarımıza gölgelikler yapılırsa işlemlerimizi serin bir ortamda, çok daha rahat bir şekilde gerçekleştirebiliriz."
Bir diğer berivan Şükran Çakmak da yaylada sığınabilecek bir tek ağaç bile olmadığını vurgulayıp yetkililerden destek beklediklerini belirtti: "Her gün sabahın ilk ışıklarıyla buraya geliyoruz. Yaşlılarımız ve bizler için gölgelik büyük fark yaratır."
Çocukların ve toplumsal emeğin rolü:
Sağım sürecine ailelerin çocukları da aktif olarak katılıyor. Küçük yaşta hayvancılığa katkı veren çocuklar, annelerine yardım ederek sürülerin sevk ve idaresinde görev alıyor. Bu tablo, Doğu Anadolu kırsal yaşamının ve geleneksel hayvancılık faaliyetlerinin ne kadar emek yoğun olduğunu ortaya koyuyor.
Berivanların isteği hem çalışma koşullarının iyileştirilmesine yönelik somut bir talep hem de kırsal üretimin sürdürülebilirliğine dair yerel bir çağrı niteliği taşıyor. Gölgelik taleplerinin karşılanması, hem verim hem de sağlık açısından doğrudan etkili olacak başlıca önlem olarak öne çıkıyor.
HAKKARİ’NİN YÜKSEKOVA İLÇESİNDEKİ BERİVANLAR (SÜT SAĞAN KADINLAR), KAVURUCU SICAKLARA VE ZORLU COĞRAFİ ŞARTLARA RAĞMEN YAYLALARDAKİ KOYUN SAĞIM MESAİSİNİ ARALIKSIZ SÜRDÜRÜYOR.
