Batı Akdeniz ihracatı 4 Mayıs itibarıyla 1 milyar doları geçti
Batı Akdeniz İhracatçılar Birliği (BAİB) Başkanı Mehmet Ali Can, bölge ihracatının 4 Mayıs 2026 itibarıyla 1 milyar dolar sınırını aştığını duyurdu. Can, 1 Ocak - 4 Mayıs 2026 döneminde ihracatın geçen yıla göre %3,85 arttığını belirtti ve bu rakama geçen yıla kıyasla 5 gün daha erken ulaşıldığını kaydetti.
Sektörel dağılım ve lokomotifler
BAİB verilerine göre bölge ihracatının lokomotifleri yaş meyve sebze ile maden-metaller sektörleri. Can, yaş meyve sebze ihracatının geçen yılın aynı dönemine göre %12,76 artışla 366,2 milyon dolar olduğunu, maden ve metaller sektörünün ise %2,23 artışla 154,1 milyon dolar ihracat gerçekleştirdiğini açıkladı. Başkan Can, yaş meyve sebze sektörünün toplam ihracatın yaklaşık %30unu karşıladığını, maden-metaller ile birlikte bu oranın yaklaşık %50'ye ulaştığını vurguladı.
Pazarlarda Avrupa üstünlüğü
Can, Batı Akdeniz'in en büyük pazarının Avrupa olduğunu belirtirken, en çok ihracat yapılan ilk 20 ülkenin 11'inin Avrupa kıtasında yer aldığını aktardı. Bölgeden Avrupa ülkelerine yapılan ihracat 416,8 milyon dolar, Asya ülkelerine yapılan ihracat ise 174,9 milyon dolar olarak kaydedildi. İlk 20 ülkeye toplam 714,4 milyon dolar satış gerçekleştirildiği ve 5 ülkenin 50 milyon dolar barajını aştığı ifade edildi.
Ülke bazlı öne çıkan performanslar
BAİB Başkanı, bazı ülkelere yapılan ihracat artışlarının dikkat çekici olduğunu belirtti. Maldiv Adaları'na ihracatın %855 artarak 20,4 milyon dolara çıktığını, İspanya'ya ihracatın %64,6, Polonya'ya ihracatın ise %56,7 oranında arttığını açıkladı. Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'ne yapılan ihracatın 23,9 milyon dolar olarak kaydedildiği bildirildi.
Ürün bazlı liderler
Ürün bazında liderliğin biberde olduğu, biber ihracatının 145,8 milyon dolar ve %37,30 artış ile zirvede yer aldığı belirtildi. Mermer ve doğaltaş ürünleri 110,2 milyon dolar ile ikinci, domates ise 105 milyon dolar ile üçüncü sırada yer aldı. Domateste miktar bazında %32'lik bir düşüş olduğu, bunun kışın yaşanan don afetleri ve yükselen fiyatlardan kaynaklandığı ifade edildi.
Miktar düşüşü, fiyat etkisi ve pazar riski
Can, tutar bazında artış olmasına rağmen miktar bazında yaklaşık %13 düşüş yaşandığını belirtti ve bunun büyük ölçüde maliyet artışları ile düşük kurdan kaynaklandığını açıkladı. Tutar artışının iç piyasadaki enflasyonun maliyetlere yansımasından kaynaklandığını vurgulayan Can, asıl endişelerinin kaybedilen pazarlar olduğunu belirtti; yeni pazar bulunabileceğini ancak kaybedilen pazarı geri kazanmanın çok zor olduğunu ifade etti.
Maliyet baskısı ve destek talepleri
Döviz kurunun düşük seyretmesinin rekabet gücünü zayıflattığını dile getiren Can, devletin sağladığı %3'lük destek ödemelerinin artırılması gerektiğini savundu. Akaryakıt ve lojistik maliyetlerinin ihracatçı üzerinde ağır bir yük oluşturduğu, asgari ücret artışı ile döviz kuru arasındaki farkın rekabeti etkilediği ve ihracatçılara daha fazla nefes aldıracak desteklere ihtiyaç duyulduğu vurgulandı.
Fiyat ve üretim dinamikleri
Can, piyasa fiyat dalgalanmalarına değinerek iki hafta önce üreticide 120-130 lira olan biber fiyatının bahar üretimiyle 20-25 liraya gerilediğini aktardı. Geçen yıl yaşanan don afetinin sert çekirdekli meyvelerde 300 milyon dolarlık kayba yol açtığını hatırlatan Can, geçen yıl kiraz ihracatının 6 bin ton seviyesinde kaldığını, oysa normalde 60 bin ton civarında olması beklendiğini belirtti. Bu yıl sert çekirdekli ürünlerde arzın yüksek olmasını ve fiyatların makul seviyelerde kalmasını beklediklerini sözlerine ekledi.
Mehmet Ali Can'ın açıklamaları, bölge ihracatının sektör, ürün ve pazar bazındaki durumunu ve maliyet-kur kaynaklı riskleri net şekilde ortaya koyuyor.
BATI AKDENİZ İHRACATÇILAR BİRLİĞİ (BAİB) BAŞKANI MEHMET ALİ CAN AÇIKLAMALARDA BULUNDU
