Barışa engel olmanın bedelini Rus ve Ukraynalılar ödüyor
2022 baharında İstanbul'da başlayan müzakerelerle sona erdirilebilecek savaştan dört yıl sonra, çatışmanın askeri maliyeti CSIS'in Temmuz 2026 raporuna göre 2 milyonu aşarak tarihin en kanlı çatışmalarından biri haline geldi. İstanbul görüşmeleri, o dönem tarafların zayiatlarının on binlerle değerlendirildiği ortamda yürütülmüştü; bugünse hem askeri hem sivil kayıplar çok daha yüksek seviyelere ulaşmış durumda.
2022 İstanbul görüşmelerinde sonuca ne kadar yaklaşıldı?
2022 yılı mart ve nisan aylarında İstanbul'da yapılan müzakereler, savaşın diplomasiyle sona erdirilmesi yönünde en ciddi girişim olarak kabul ediliyor. Tarafların üzerinde uzlaştığı taslak metinler, Ukrayna'nın kalıcı tarafsızlık ve nükleer silah bulundurmama taahhütleri ile güvenlik garantileri gibi başlıklarda önemli yakınlaşma gösteriyordu. Hazırlanan çerçeve, yabancı askeri üs ve birliklerin konuşlandırılmamasını, gerektiğinde uçuşa yasak bölge, silah yardımı ve garantör devletlerin müdahale seçeneklerini de kapsıyordu; Kırım anlaşmazlığının ise 10–15 yıl içinde barışçıl yollarla çözülmesi öngörülüyordu.
Görüşmeler neden başarısız oldu?
Hazırlanan mutabakat, Avrupa ve diğer Batılı aktörlerden beklenen desteği görmedi. Davyd Arakhamia'nın anlattıklarına göre, İstanbul'dan dönen Ukrayna heyeti ardından bazı Batılı liderlerin Kiev ziyaretleri sonrası daha sert bir pozisyona yöneldi. Bu süreçte Ukrayna yönetimi nisan sonuna gelindiğinde herhangi bir anlaşmanın ön koşulu olarak Rusya'nın Donbas'tan çekilmesini talep etmeye başladı. Ukrayna Güvenlik ve Savunma Konseyi Başkanı Oleksiy Danilov'un 2 Mayıs'ta dile getirdiği 'Rusya ile anlaşma imkansız. Yalnızca teslimiyet kabul edilebilir' sözleri, kısa sürede değişen ortamı özetledi. Bazı gözlemciler, Batılı ülkelerin müdahalesi, Buça'daki katliam iddialarının yarattığı duygu yoğunluğu ve Kiev yönetiminin sertleşen tutumunun müzakereleri çökerttiğini belirtti.
Savaşın maliyeti: askeri ve sivil kayıplar
2022'nin ilk dönemindeki düşük tahminler, çatışmanın uzunluğu ve yoğunluğu arttıkça yerini çok daha yüksek rakamlara bıraktı. CSIS'in Temmuz 2026 raporuna göre Rusya'nın ölen asker sayısı 400–450 bin seviyesinde, toplam askeri zayiatı ise ülke nüfusunun yüzde 1'i seviyesine ulaşarak 1,4 milyon civarında. Aynı raporda Ukrayna için ölen asker sayısı 125–150 bin, toplam askeri zayiat 525–625 bin olarak veriliyor. Bu verilerle birlikte, çatışmanın toplam askeri zayiatı 2 milyonu aşarak Stalingrad Muharebesi'ndeki kayıpları geride bırakmış görünüyor.
Bölgeler ve toplumsal etkiler
Araştırma, kayıpların Rusya içinde eşit dağılmadığını; en ağır bedelin yoksul bölgeler ve etnik azınlıkların yoğun olduğu alanlarda ödendiğini ortaya koyuyor. Rus muhalif medyasında, ülkenin uzak ve küçük yerleşimlerinde askerlik çağındaki erkek nüfusun büyük ölçüde azaldığına dair haberler giderek artıyor. Raporda ayrıca Rusya'nın cephede verdiği kayıpları artık eskisi gibi hızlı bir şekilde telafi edemediği, bu açığın Kuzey Kore'den birlik sevkiyatı ve paralı asker kullanımına yönelme gibi adımlarla kısmen kapatılmaya çalışıldığının görüldüğü belirtiliyor.
Sivil kayıpları
Birleşmiş Milletler verilerine göre, Mayıs 2026 sonu itibarıyla savaş nedeniyle 16 bin 89 sivil hayatını kaybetti ve 46 bin 627 sivil yaralandı. BM, işgal altındaki bölgeler ve aktif çatışma alanlarında doğrulama yapılamadığı için gerçek rakamların bu doğrulanmış verilere göre çok daha yüksek olabileceğine dikkat çekiyor.
İstanbul'daki müzakerelerin sonuçlandırılamaması, hem askeri hem de sivil açıdan yüksek bir faturaya yol açtı. CSIS ve BM verilerinin gösterdiği tablo, kaçırılan diplomasinin ve uluslararası aktör kararlarının insan hayatı üzerindeki doğrudan etkisini çarpıcı biçimde ortaya koyuyor.
RUSYA İLE UKRAYNA ARASINDA 2022 BAHARINDA İSTANBUL’DA KURULAN BARIŞ MASASINDA SONA ERME NOKTASINA GELEN SAVAŞTA, O GÜNLERDE ON BİNLERLE İFADE EDİLEN TOPLAM ZAYİAT, ARADAN GEÇEN DÖRT YILIN ARDINDAN 2 MİLYONU AŞARAK TARİHİN EN KANLI SAVAŞLARINDAN STALİNGRAD MUHAREBESİ’NDEKİ KAYIPLARI GERİDE BIRAKTI.
