Tokayev'in ulusa seslenişinde nükleer enerji önceliği
Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, ülkenin enerji altyapısına ilişkin değerlendirmelerinde Balkaş Nükleer Santrali'nin inşaatına 2027 yılında başlanmasının "mümkün, hatta gerekli" olduğunu belirtti. Tokayev, ulusa sesleniş konuşmasında ekonomik göstergelere ve enerji üretimindeki yetersizliğe değinerek nükleer projelerin ülkenin uzun vadeli kalkınma planındaki yerini vurguladı.
ekonomik çerçeve ve enerji ihtiyacı:
Tokayev, Uluslararası Para Fonu tahminlerine göre bu yıl Kazakistan'ın gayri safi yurtiçi hasılasının 400 milyar dolar civarında olacağını, kişi başına GSYH'nin 19 bin doları aşacağını ve ülkenin büyüklük sıralamasında 47. sıraya yükseleceğini aktardı. İmalat sanayisinin GSYH içindeki payının %14'ü aştığını, altın ve döviz rezervleri ile Ulusal Fon varlıklarının toplamının ise 130 milyar doları geçtiğini söyledi.
Ancak Tokayev, mevcut elektrik üretiminin ülkenin hedefleri için yetersiz olduğunu vurguladı: Kazakistan yılda 123 milyar kilovatsaat elektrik üretiyor. Ekonominin dijitalleşmesi, yapay zekâ entegrasyonu ve sanayileşme hedefleri doğrultusunda 2029'da enerji fazlasına ulaşılması gerektiğini belirterek yeni santrallerin inşası ve mevcut tesislerle hatların yenilenmesinin önemine dikkat çekti.
nükleer projeler ve takvim:
Kazakistan'ın ilk nükleer santrali olarak planlanan Balkaş projesinde Rusya'nın Rosatom şirketi ilk santral inşasına dahil olacak. Balkaş için iki adet VVER-1200 reaktör ünitesinin inşasına yönelik yol haritası 2025 yılında imzalanmıştı; inşaatın yaklaşık 11 yıl sürmesi ve tesisin 2035-2036 yıllarında tamamlanması bekleniyor. Balkaş Gölü kıyısındaki Ülken köyü yakınlarında keşif çalışmaları 8 Ağustos 2025'te başlamıştı.
İkinci planlanan santral Moynkum da Balkaş Gölü üzerinde yer alacak ve 2 x 1200 MW kapasiteli ünitelerle öngörülüyor; Çinli CNPC öncelikli ortak olarak değerlendiriliyor. Ayrıca iki tesis daha için yer arayışı sürüyor.
strateji, işbirlikleri ve insan kaynağı:
Tokayev, referandum sonrasında nükleer santraller kurma yönünde doğru bir karar alındığını belirterek uzun vadeli yaklaşıma dikkat çekti. Özellikle 50 yıl sonrası için uranyum temini konusunun düşünülmesi gerektiğini; bu doğrultuda devletin stratejik uranyum rezervi oluşturma önerisinin ciddi şekilde değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti. Tokayev, bu rezervin santrallerin gelecek yüzyıldaki ihtiyaçlarını karşılayacağını söyledi.
Yabancı ortakların projeye dâhil edilmesinin, sadece inşaat değil aynı zamanda Kazakistan'da yüksek teknoloji endüstrilerinin kurulması, nükleer alanda uzmanlık transferi ve Kazak uzmanların eğitilmesi açısından önemli olduğunu vurguladı. Rus ve Çinli şirketlerden teklifler aldıklarını belirten Tokayev, her müzakerenin Kazakistan'ın ulusal çıkarları gözetilerek yürütülmesi gerektiğini kaydetti.
Tokayev ayrıca Balkaş Nükleer Santrali'nin inşaatına gelecek yıl başlanmasının mümkün olduğunu ve Moynkum için de en kısa sürede kapsamlı bir işbirliği anlaşması imzalanması gerektiğine inandığını sözlerine ekledi. Bu açıklama, ülkenin enerji güvenliği, endüstriyel dönüşüm ve yerli uzman yetiştirme hedeflerini birleştiren bir yaklaşımı işaret ediyor.
KAZAKİSTAN CUMHURBAŞKANI KASIM CÖMERT TOKAYEV, KAZAKİSTAN'IN İLK NÜKLEER SANTRALİ OLAN BALKAŞ NÜKLEER SANTRALİ'NİN İNŞAAT ÇALIŞMALARINA GELECEK YIL BAŞLANMASININ MÜMKÜN OLDUĞUNU İFADE ETTİ.
