Ayasofya'nın altındaki keşif:
Dünya mimarlık tarihinin en önemli yapılarından biri olan Ayasofya-i Kebir Cami-i Şerifinin altında yürütülen arkeolojik ve restorasyon çalışmaları, yıllardır toprakla dolu kalan tünel ve mekanların adım adım açığa çıkarılmasını sağladı. Çalışmaları belgeleyen görüntülerde bugüne kadar toplam 420 metre uzunluğunda bölüm ortaya kondu.
Ekipler tünellerden yaklaşık 3 bin tona yakın dolgu malzemesi tahliye etti; bu miktar metreküp olarak binin üzerinde. İşlemler, kazı, temizlik ve örnek alma aşamalarını kapsıyor ve mekanların hassas mimari dokusuna zarar verilmemesi için titizlikle yürütülüyor.
Kazı ve temizlik süreci:
Çalışmaların yürütülme sürecini değerlendiren Ayasofya Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Ahmet Güleç, projenin etaplar halinde ilerlediğini belirtiyor. İlk etap bir süre önce tamamlanırken ikinci etap geçen yıl başladı ve halen devam ediyor. Güleç, şu an için alanda 6 mekan ile 9 tünel tespit edildiğini aktardı.
Ekibin bulguları arasında tünellerin derinliklerine kadar uzanan anıt ağaç kökleri de bulunuyor. Bu özellikler, yeraltı geçitlerinin hem doğal hem de kültürel katmanlarını ortaya koyuyor ve belgeleniyor. Görüntülerde tünel yüzeyleri, duvar dokuları ve köklerin ilişkisi ayrıntılı şekilde kaydedildi.
Tünellerin dönemi ve bağlantıları:
Güleç, açığa çıkarılan bazı tünel örneklerinin ilk incelemelere göre Roma Dönemi yapılarıyla bağlantılı olabileceğini belirtti. Şu anda özellikle 2 numaralı tünelin son açılan ve daha ileriye doğru uzanan bölümünde örneklemeler yapılıyor; bu örneklerin laboratuvar analizleri dönem tayini bakımından belirleyici olacak.
Çalışmalar, Ayasofya altından gelen suyun izlenmesine de olanak sağladı. Güleç, suyun tünel vasıtasıyla Yerebatan Sarnıcı yönüne doğru aktığına işaret etti ve bunun tünellerin topografik ve hidrolojik bağlantılarını anlamak açısından önemli olduğunu söyledi. Ayrıca bazı tünellerin, Yerebatan Sarnıcı ve hipodrom yönlerine bağlanabileceği değerlendirmesi yapılıyor.
Yetkililer ve çalışma ekibi, tünellerin ziyaretçilere açılabilmesi için yapılması gereken çok sayıda koruma ve altyapı çalışması olduğunu vurguluyor. Hem bakanlık hem akademik kurulların talebiyle sürecin hızlı ancak kontrollü ilerletildiği bildirildi.
Ortaya çıkan görüntüler ve alınan örnekler, Ayasofya'nın yeraltı tarihini aydınlatma potansiyeli taşıyor. Analizler tamamlandıkça tünellerin hangi dönemlere ait olduğu ve ne tür işlevler üstlendiğine dair daha net veriler paylaşılacak.
DÜNYA MİMARLIK TARİHİNİN EN ÖNEMLİ YAPILARINDAN BİRİ OLAN AYASOFYA-İ KEBİR CAMİ-İ ŞERİFİ’NİN ALTINDA YER ALAN TARİHİ TÜNELLERDE YÜRÜTÜLEN TİTİZ ÇALIŞMALAR SÜRÜYOR.