Ay uzay aracı çevresel testlere alındı
Türkiye'nin ilk derin uzay görevi kapsamında geliştirilen Ay Uzay Aracı'nın üretim, montaj ve entegrasyon faaliyetleri tamamlanarak çevresel test sürecine geçildi. Araç, sistem seviyesi çevresel testlerin yürütülmesi amacıyla TUSAŞ bünyesindeki Uzay Sistemleri Entegrasyon ve Test Merkezi'ne sevk edildi. Testlerin başarıyla tamamlanmasının ardından aracı fırlatma hazırlıkları için Kennedy Uzay Merkezi'ne gönderme planı bulunuyor.
üretim ve teknik özellikler:
Ayakta duran detaylar arasında aracın yaklaşık 3,5 ton ağırlığında olduğu ve geliştirmede yüzde 80'in üzerinde yerlilik oranı sağlandığı öne çıkıyor. İMECE ve TÜRKSAT 6A projelerinde edinilen mühendislik deneyimleri, uçuş bilgisayarı, haberleşme, güç yönetimi, ısıl kontrol ile yönelim ve yörünge operasyonları gibi kritik sistemlere aktarıldı. Görevde kullanılacak olan hibrit itki sistemi de milli imkânlarla geliştirildi.
Çevresel testlerin ana amacı, uzay aracının fırlatma sırasında ve uzay ortamında karşılaşacağı mekanik, termal ve radyasyon şartlarına dayanıklılığını doğrulamak. Test ve nihai kontroller tamamlandıktan sonra aracın, fırlatma hizmeti için ABD'ye sevk edilmesi planlanıyor.
görev hedefleri ve takvim:
Türkiye Uzay Ajansı'nın açıkladığı takvime göre aracın fırlatılması 2027 yılının ilk ayları olarak öngörülüyor. Yaklaşık iki aylık bir transferin ardından aracın Ay yüzeyinden 100 kilometre yükseklikteki kutupsal ve dairesel yörüngeye ulaşması bekleniyor. Bu yörüngede araç en az üç ay görev yapacak; görev performansına bağlı olarak operasyon süresi bir buçuk yıla kadar uzatılabilir.
Görev bilimsel öncelikleri arasında Güneş rüzgarlarının Ay yüzeyiyle etkileşimi, Ay yüzeyindeki suyun oluşum mekanizmaları, Ay'ın manyetik alanları ve yüzeyin ısıl özellikleri yer alıyor. Yerli geliştirilen bilimsel cihazlarla ayrıca Ay çevresindeki radyasyon ortamına ilişkin ölçümler gerçekleştirilecek. Bilimsel program tamamlandığında uzay aracının kontrollü manevralarla Ay yüzeyine ulaştırılması hedefleniyor.
Artemis mutabakatı ve IAC 2026'nın rolü:
Hazırlık süreci devam ederken Türkiye, 31 Ağustos'ta düzenlenen törende Sanayi ve Teknoloji Bakanı Mehmet Fatih Kacır aracılığıyla Artemis Mutabakatı'na katıldı ve anlaşmanın 71'inci imzacısı oldu. Törende NASA Yöneticisi Jared Isaacman ile Türkiye Uzay Ajansı Başkanı Yusuf Kıraç da yer aldı.
Artemis Mutabakatı, NASA ile ABD Dışişleri Bakanlığı öncülüğünde 2020'de oluşturulan ve Ay, Mars ve ötesinde sivil uzay faaliyetlerinin barışçıl, şeffaf ve güvenli şekilde yürütülmesine ilişkin ilkeleri kapsıyor. Mutabakat; bilimsel verilere erişim, faaliyetlerin birbirine müdahale etmemesi, yardım ve tarihi öneme sahip uzay alanlarının korunması gibi başlıkları içeriyor.
Antalya'da küresel uzay gündemi buluşması:
Artemis Mutabakatı'nın üst düzey temsilciler toplantısı ile ilgili gündem, 5-9 Ekim tarihlerinde Antalya'da düzenlenecek 77. Uluslararası Uzay Kongresi (IAC 2026) kapsamında ele alınacak. Uluslararası Astronotik Federasyonu programına göre ABD ve Peru, Artemis Mutabakatı'nın 5. yıllık üst düzey temsilciler toplantısına ev sahipliği yapacak. Toplantıların ardından 7 Ekim Çarşamba günü saat 12.00'de NEST Kongre Merkezi'nde bir basın toplantısı düzenlenecek; etkinlikte NASA Başkan Yardımcısı Matt Anderson ile Peru Uzay Ajansı (CONIDA) Direktörü Tümgeneral Roberto Melgar Sheen yer alacak.
IAC 2026, "The World Needs More Space" temasıyla 5-9 Ekim 2026 tarihlerinde Türkiye'de ilk kez düzenlenerek uzay ajansları, araştırmacılar, mühendisler ve sektör temsilcilerini bir araya getirecek. Bu takvim, Türkiye'nin Ay projesi ile küresel uzay iş birliği süreçlerini eş zamanlı olarak ilerletme fırsatını da beraberinde getiriyor.
TÜRKİYE’NİN İLK DERİN UZAY GÖREVİ KAPSAMINDA GELİŞTİRİLEN AY UZAY ARACI’NIN ÜRETİM, MONTAJ VE ENTEGRASYON ÇALIŞMALARI TAMAMLANDI.
