Avrupa ile Şam arasında yeni sayfa: Kaja Kallas'ın resmi ziyareti
Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Beşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından Suriye’ye yapılan ilk resmi ziyaret kapsamında başkent Şam’da Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani ile bir araya geldi. İki yetkili Tişrin Sarayı’nda ortak basın toplantısı düzenleyerek ikili ilişkilerin çerçevesini ve bölgesel güvenlik gündemini masaya yatırdı.
Görüşmede öncelikler:
Şeybani, görüşmede Suriye ile AB arasındaki ilişkilerin ele alındığını belirterek, AB’nin Mayıs ayında bazı kurumları yaptırım listesinden çıkardığını söyledi. Şeybani, ayrıca AB’nin “ulusal kurumlarla birlikte başlattığımız gönüllü geri dönüş sürecine de katkıda bulunduğunu” ve 2024 yılında verilen sözlerin yerine getirildiğini vurguladı. Bakan, Suriye’nin 2028-2030 döneminde uluslararası finans sisteminin bir parçası olabilmesi için stratejik bir taahhüde ulaşma hedefini dile getirdi.
Şeybani, eski rejimin faillerinin teslim edilmesi taleplerinin sürdürüleceğini ifade etti ve ülkesinin son dönemde bölgedeki ABD-İran geriliminden uzak kaldığını belirterek, “Ülkemizin bu savaş için bir platform olarak kullanılmasını reddettik” dedi. Bakan ayrıca Körfez ve Ürdün’e yönelik saldırılar karşısında diplomatik çözümler çağrısında bulunduklarını kaydetti.
Güvenlik ve Golan gündemi:
Toplantıda İsrail’in Suriye’ye yönelik saldırıları da detaylı şekilde ele alındı. Şeybani, saldırıların 28 Aralık 2024’ten bu yana sürdüğünü belirterek AB’den bu eylemleri doğru şekilde nitelendirmesini ve konunun Suriye-AB güvenlik, siyasi ve teknik görüşmelerinin resmi gündemine alınmasını istedi. Şeybani, ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararına atıfla Golan Tepeleri’nin İsrail tarafından ilhakının yasa dışı ve kabul edilemez olduğunu vurguladı ve 1974 tarihli Kuvvetlerin Ayrılması Antlaşması ile UNDOF görevine dönüş çağrısı yaptı.
Bakan Şeybani, Brüksel’deki diplomatik temsil seviyesinin büyükelçilik düzeyine yükseltilmesi için AB ile birlikte çalışılmasını istediklerini de dile getirdi.
Kaja Kallas ise Suriye’deki geçiş sürecinin Avrupa için önemine dikkat çekti. Kallas, AB’nin kapsayıcı ve barışçıl bir geçiş sürecine destek vermek için siyasi ve ekonomik araçlarını kullandığını belirtti ve AB’nin kurumların güçlendirilmesi, toparlanma ile insani ihtiyaçlar için 620 milyon euro destek sağladığını söyledi.
Kallas, geri dönüşlerin güvenli, onurlu ve kalıcı olması gerektiğini vurgulayarak, savaşın sona ermesinin ardından tahminen 1,8 milyon kişinin yurt dışından Suriye’ye döndüğünü belirtti. Dönenlerin evlere, okullara, hastanelere ve güvenliğe ihtiyaç duyduğunu ifade eden Kallas, Suriye’nin kuzeydoğusunun ülkeye yeniden entegrasyonunun önemine işaret etti ve bu sürecin Kürtlerin haklarını koruması ile toplumsal karar süreçlerinde anlamlı katılım sağlaması gerektiğini söyledi.
Kallas, ayrıca Süveyda’da diyalog ve güven inşasının hayati önem taşıdığını kaydederek Suriye’nin İsrail politikasındaki itidalli tutumunun ve çatışmaya dahil olmama kararının bölgesel genişlemeyi önlemeye katkı sağladığını ifade etti.
Rusya’nın rolü de görüşmede tartışılan konular arasında yer aldı. Kallas, Moskova’nın sahadaki askeri varlığına değinerek, “Moskova halen onu barındırıyor” yorumunda bulundu ve son dönemde yapılan mutabakatların Rusya’nın askeri varlığının ve etkisinin azalmasına yol açmasını umduklarını belirtti. Kallas, Suriye’nin Rusya’ya bağımlı olmaktan kurtulması için güvenilir alternatiflerin olduğuna inandıklarını ekledi.
Toplantı sonrasında her iki taraf da ilişkilerin normalleşmesi ve iş birliğinin geliştirilmesi için niyet beyanında bulundu. Kallas, Avrupa’nın Suriye’nin geçiş sürecinin başarılı olmasını ve ülkenin uluslararası toplumdaki hak ettiği yere kavuşmasını istediğini yineledi.
Şam’daki görüşme, Suriye ile AB arasında güvenlik, siyasi ve teknik alanda daha fazla görüşme yapılmasının sinyallerini verdi. İki tarafın açıklamaları, önümüzdeki dönemde diplomatik temasların artacağı ve hem bölgesel güvenlik hem de geri dönüşler gibi somut konularda adımlar atılmasının hedeflendiğini gösteriyor.
Suriye Dışişleri Bakanı Esad Hasan Şeybani, Beşar Esad rejiminin devrilmesinin ardından Suriye’ye ilk resmi ziyaretini gerçekleştiren Avrupa Birliği (AB) Dış İlişkiler ve Güvenlik Politikaları Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas ile başkent Şam’da bir araya geldi.
