yüzyılı bulan çalışma:
Malatya’nın Akçadağ ilçesinde bulunan ve yaklaşık bir asırdır hizmet veren tarihi değirmen, bölge halkının kışlık un ve bulgur ihtiyacını karşılamayı sürdürüyor. Aktepe Mahallesi'ndeki değirmen, zaman içinde teknolojik değişime uyum sağlarken üretim anlayışını koruyor.
Değirmen geçmişte su gücüyle çalışırken, sonraki dönemde mazotlu dinamolarla işletildi; elektrik şebekesine kavuşulmasının ardından ise sistem elektrikle devam edecek şekilde dönüştürüldü. Bu dönüşüm, işleyişi kolaylaştırsa da geleneksel öğütme yöntemleri ve kalite odaklı uygulamalar korunuyor.
işletme ve mesleki kuşak aktarımı:
Değirmeni işleten 62 yaşındaki Kemal Günay, mesleğin dedesinden babasına, oradan kendisine geçtiğini belirtiyor. Günay, aileden miras kalan bu işin ilçede tek olması nedeniyle köylerden ve beldelerden yoğun talep gördüklerini ifade ediyor. Vatandaşlar ürünlerini öğütmek üzere Akçadağ’ın birçok köyünden değirmene getiriyor.
Günay, mesleğin yalnızca makine kullanmak olmadığını; değirmen taşlarının dişlenmesi ve taşın karakterini bilmeyi gerektirdiğini vurguluyor. Bu nedenle değirmen ailece işletiliyor; kardeşi ve yeğenleriyle birlikte günlük talepleri karşılıyorlar.
üretim süreci ve sezon düzeni:
Günay’a göre değirmencilik sezonu yaklaşık iki ay sürüyor. Kayısı hasadının tamamlanmasının ardından köylerden gelen yoğunluk artıyor; vatandaşlar kışlık hazırlıkları çerçevesinde en çok bulgur ve un öğütmek için değirmene geliyor.
Müşteriler genellikle bulgurunu kaynatıp getirdiği için öğütme işlemi ürünün durumuna göre yaklaşık bir saat sürüyor. Öğütmenin ardından savurma, eleme ve torbalama aşamaları uygulanıyor; işlem tamamlandığında ürünler teslim ediliyor. Okulların açılmasından önce, ailelerin çoğu kışlık un ve bulgur stoklarını tamamlamış oluyor.
İşin mekânsal koşulları da zorluk yaratıyor; sıcak hava ve tozlu ortam günlük işleyişin parçası. Günay, bu koşullara rağmen kaliteyi korumayı ve vatandaşın ürününü eksiksiz teslim etmeyi öncelik olarak gördüklerini belirtiyor.
Sonuç olarak Akçadağ’daki bu asırlık değirmen, teknolojik değişimlere rağmen geleneksel değirmenciliği canlı tutan bir merkez olmayı sürdürüyor; aile işletmeciliği ve kuşaktan kuşağa aktarılan bilgi, değirmenin ayakta kalmasının temel nedenleri arasında yer alıyor.
ASIRLIK DEĞİRMENİ KEMAL GÜNAY İŞLETİYOR
