Aşı, tarama ve cerrahi müdahale: gündemdeki önlemler
Memorial Sağlık Grubu Medstar Antalya Hastanesi Jinekolojik Onkoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Evrim Erdemoğlu, Eylül ayı Jinekolojik Kanserler Farkındalık Ayı kapsamında yaptığı açıklamada, rahim ağzı, yumurtalık, rahim ve vulva kanserlerinden korunmada üç temel adımın öne çıktığını belirtti: aşılama, düzenli tarama ve uygun cerrahi müdahale. Erdemoğlu, özellikle rahim ağzı kanserinde aşı ve taramaların etkisine, yumurtalık kanserinde ise cerrahi korunmanın önemine vurgu yaptı.
Dünya Sağlık Örgütü hedefleri ve aşı etkinliği:
Erdemoğlu, Dünya Sağlık Örgütü'nün rahim ağzı kanserinin ortadan kaldırılması için belirlediği 90-70-90 hedeflerini aktardı: kız çocuklarının yüzde 90'ının HPV'ye karşı aşılanması, kadınların en az yüzde 70'inin taranması ve rahim ağzı kanseri saptanan kişilerin en az yüzde 90'ının tedavi edilmesi. Rahim ağzı kanserinin aşı ile önlenebildiğini kanıtlayan çalışmalardan biri olarak Bavyera'da yaklaşık 700 bin kadının 17 yıl boyunca izlendiği çalışmayı anımsatan Erdemoğlu, aşılanmış grupta rahim ağzı kanseri gelişme riskinin yaklaşık %65 azaldığını, öncül lezyonlarda ise %52 azalma görüldüğünü belirtti.
Aşı karşıtı yanlış bilgiler ve sigorta etkisi:
Erdemoğlu, aşıya karşı duyulan tereddütlerin büyük ölçüde sosyal medyadaki yanlış bilgilerden ve yan etki korkusundan kaynaklandığını söyledi. Bir çalışmada birçok doktorun aşı hakkındaki bilgisinin tam olmasına karşın ailelerine aşı yaptırmadıkları gözlemlendiğini, bunun en önemli nedenlerinden birinin aşıların sigorta kapsamında olmaması olduğunu vurguladı. Türkiye'de bazı sigortaların aşıyı karşıladığını, bazılarının ise kapsamadığını ifade etti ve aşının sigorta kapsamında yer almasının uygulanma yaygınlığını artıracağını belirtti.
HPV taramasında yeni yöntem: kişi kendi örneğini alabiliyor:
HPV taramalarında kullanılan ve son dönemde yaygınlaşan uygulamalardan birinin kişinin kendi kendine örnek alabilmesi olduğunu aktaran Erdemoğlu, bu yöntemin özellikle utanma, doktora başvurma güçlüğü veya maddi nedenlerle taramadan uzak kalan kadınlar için önemli bir kolaylık sunduğunu söyledi. Kendi örneğini alıp test sonucunu elde eden kadınların buna göre profesyonel yardım alabileceğini belirtti.
Yumurtalık kanserinde korunma: ameliyathane başlangıç noktası:
Yumurtalık kanserine yönelik yeni bilgiler doğrultusunda, bu kanserin sıklıkla yumurtalıktan değil, fallop tüplerinden başladığının anlaşıldığını söyleyen Erdemoğlu, bu nedenle korunmanın cerrahiyle mümkün olduğuna dikkat çekti. Yumurtalık kanserinin etkin bir taramasının bulunmadığını ve taramayla erken tanı koymanın mümkün olmadığını vurgulayarak, risk taşıyan veya çocuk doğurganlığını tamamlayan kadınlarda önleyici cerrahi seçeneğinin değerlendirilebileceğini belirtti.
Erdemoğlu, tüplerin bağlanması yerine alınmasını önerdi; örneğin safra kesesi ya da böbrek taşı nedeniyle karın ameliyatı geçiren ve çocuk doğurganlığını tamamlayan kadınların ameliyat sırasında tüplerinin alınmasının yumurtalık kanserini cerrahi olarak engelleme potansiyeline işaret ettiğini söyledi. Ayrıca Amerikan Kadın Doğum Uzmanları Birliği (ACOG) önerileri doğrultusunda kalıcı korunma ve rahmin alınacağı ameliyatlarda tüplerin çıkarılmasının tavsiye edildiğini ekledi.
Belirti izleme: menopoz sonrası kanama ve vulva yakınması:
Rahim kanserinin en sık menopoz sonrası kanama ile kendini gösterebildiğini hatırlatan Erdemoğlu, birçok kadının tek bir damla kanamayı önemsemediğini ancak menopoz sonrası her türlü kanamanın değerlendirilmesi gerektiğini söyledi. Rahim kanserinin kilo ile ilişkisinin bulunduğunu, menopoz öncesinde kilo kontrolü ve sağlıklı yaşamın önem taşıdığını vurguladı. Vulva bölgesinde kaşıntılı hastalıkların ve HPV ilişkili lezyonların arttığına dikkat çekerek, menopoz sonrası vulvada kaşıntı veya lezyon varlığında derhal doktora başvurulması gerektiğini belirtti.
Uzman cerrahi ve son öneriler:
Erdemoğlu, kadın kanserlerinin cerrahisinde deneyimli jinekolojik onkologların rolünün hayati olduğuna değinerek, ilk cerrahinin hastanın sağ kalımını doğrudan etkilediği durumlarda jinekolojik onkologlara yönlendirme gerektiğini söyledi. Son olarak şu önerilerde bulundu: HPV aşısını değerlendirin, taramalarınızı aksatmayın, HPV ve smear testlerini KETEM'lerde veya polikliniklerde yaptırın ve ailede yumurtalık veya meme kanseri öyküsü varsa doktorunuza koruyucu cerrahi seçenekleri hakkında bilgi isteyin.
MEMORİAL SAĞLIK GRUBU MEDSTAR ANTALYA HASTANESİ JİNEKOLOJİK ONKOLOJİ BÖLÜMÜ'NDEN PROF. DR. EVRİM ERDEMOĞLU
