Arşivde MİT'in 1933 raporu iki yabancı botanikçinin izlerini ortaya koydu
Millî İstihbarat Teşkilatı’nın resmi internet sitesindeki "Özel Koleksiyon/Belgeler" bölümünde yayımlanan 7 Ağustos 1933 tarihli istihbarat raporu, Doğu Karadeniz ve Erzurum sahasında araştırma yapan iki yabancı botanikçinin faaliyetlerine dair ayrıntılar içeriyor. Belge, Erzurum B Amirliği’nden Millî Emniyet Hizmeti Riyâseti’ne gönderilmiş bir yazıya dayanıyor.
Raporun bulguları:
Raporda özellikle Trabzon-Gümüşhane güzergâhı ile Zigana çevresinde inceleme yapan botanikçilere dikkat çekiliyor. Belgede, 1930 yılında bölgeye gelen iki yabancı botanikçinin bir istihbarat memuru ve vilayetin ziraat müdürü refakatiyle takip edilmeye çalışıldığı; ancak görevlilerin araştırmacıların temposuna ayak uyduramayarak geri döndüğü kaydedildi. Rapor metninde, "Onlar günde 30 kilometre geziyor, dağlara tırmanıyorlardı. Hülâsa ne olduklarını ve ne yaptıklarını fennî bir şekilde tezahür ettirmek mümkün olamadı" ifadeleri yer alıyor.
Öneriler ve değerlendirme:
Belge, yabancıların faaliyetleri hakkında yapılan gözetimin yüzeysel kaldığı değerlendirmesini içeriyor ve Zigana’da aylarca araştırma yapan iki İngiliz’in çalışmalarının ilgili bakanlıklardan görevlendirilecek uzmanlar eşliğinde denetlenmesini öneriyor. Ayrıca raporda, yabancı seyyah ve araştırmacılar hakkında ilgili birimlerin sahip olduğu bilgilerin istihbarat servisiyle paylaşılmasının istenmesi dikkat çekiyor.
Raporda geçen tarih, gönderici ve güzergâh bilgileri aynen korunmuş olup belge, MİT arşivinin "Özel Koleksiyon/Belgeler" dizininde kamuya açılan bir doküman olarak yayımlandı.
MİLLÎ İSTİHBARAT TEŞKİLATI’NIN (MİT) YAYIMLADIĞI 7 AĞUSTOS 1933 TARİHLİ İSTİHBARAT RAPORUNDA, DOĞU KARADENİZ VE ERZURUM’DA ARAŞTIRMA YAPAN YABANCILARIN FAALİYETLERİNE İLİŞKİN ŞÜPHELERE VE TAKİP ÇALIŞMALARINA YER VERİLDİ.
