Toplantı ve amaç
Orta Doğu Teknik Üniversitesi Kültür ve Kongre Merkezi'nde düzenlenen Araştırma Üniversiteleri Destek Programı (ADEP) Toplantısı'nda Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, yükseköğretim ve araştırma kapasitesinin ülke kalkınmasındaki rolünü vurguladı. Yılmaz, araştırma üniversitelerinin bilimsel üretim, teknoloji geliştirme ve nitelikli insan kaynağı bakımından kritik bir görev üstlendiğini belirterek desteklerin sürdürüleceğini ifade etti.
ADEP finansmanındaki artış:
Yılmaz, ADEP için ayrılan kaynakların programın başladığı 2022'den bu yana istikrarlı şekilde artırıldığını söyledi. 2022'de 188 projeye 115,2 milyon lira destek verilirken, 2026'da merkezi bütçeden tahsis edilen 1,4 milyar lira ile 548 proje destek kapsamına alındı. Komisyon değerlendirmeleri sonucunda yaklaşık 1,9 milyar lira bütçeli 548 projenin desteklenmesine karar verildi; bunun 1,4 milyar lirası ADEP ödeneğinden, kalan yaklaşık 491 milyon lira ise üniversitelerin kendi kaynaklarından karşılandı.
Strateji, öncelikler ve hesap verebilirlik:
ADEP'in yeni dönemi, kaynakların stratejik odak, etki, karşılaştırılabilirlik ve hesap verebilirlik temelinde şekillenecek şekilde planlanıyor. Projelerden beklentiler arasında nitelikli yayın, yeni araştırma başlatma, yetişmiş insan kaynağı sağlama ve sahada doğrudan uygulanabilir sonuç üretme yer alıyor. Üretilen bilginin fikri mülkiyete dönüşmesi, sanayiyle buluşması ve ekonomik değere ulaşması programın ölçütleri arasında sayıldı. Süreçlerin dijitalleştirilmesi ve projelerin bağımsız uzmanlarca ortak ölçütlerle değerlendirilmesi de vurgulandı.
Alan dağılımı, genç araştırmacılar ve ortaklıklar
2026 proje portföyünde ağırlığın fen ve mühendislik alanlarında olduğu, sağlık bilimlerine ayrılan payın da güçlü olduğu bildirildi. Yılmaz, sosyal bilimlerdeki proje sayısını artırmayı ve bu alandaki araştırma kapasitesini güçlendirmeyi hedeflediklerini söyledi. Ayrıca sanayi ile uluslararası araştırma kurumları arasındaki ortaklıkların ve genç araştırmacıların proje ekiplerindeki rollerinin değerlendirmede daha fazla karşılık bulacağı ifade edildi.
Toplantıda verilen müjdeye göre, 2027'de başarılı uluslararası öğrenciler araştırma görevlisi kadrolarına alınacak. Türkiye Stratejik Teknoloji İnsan Kaynağı Programı kapsamında ilk etapta 550 genç mezun merkezi sınavla seçilerek 20 araştırma üniversitesinde doktora ve araştırma görevliliği kadrolarına yerleştirilecek.
Performans göstergeleri
Yılmaz, son 23 yılda Ar-Ge göstergelerindeki ilerlemeyi rakamlarla özetledi: yurt içi Ar-Ge harcamalarının milli gelir içindeki payı 2002'de yüzde 0,51 iken 2024'te yüzde 1,46'ya yükseldi. Tam zaman eşdeğer Ar-Ge personeli sayısı 29 bin'den 310 bin'e, yıllık patent başvurusu sayısı ise 414'ten 8 bin 600'ün üzerine çıktı.
Bilimsel yayın performansında da kayda değer ilerleme görüldü: 2002'de dünyada 29uncu sırada olan Türkiye, 2025'te 15inci sıraya yükseldi. Araştırma üniversitelerinde Q1 ve Q2 dergilerde yayımlanan çalışmaların oranı, ülke ortalaması olan yüzde 58'in yaklaşık 19 puan üzerine çıkarken, QS Dünya Üniversite Sıralaması 2027'de Türkiye'den 6 üniversitenin ilk 500'e girmesi de kaydedilen ilerlemeye işaret etti.
Toplantıya katılanlar ve sıralama
Toplantıya Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanı İbrahim Şenel, YÖK Başkanı Erol Özvar, ODTÜ Rektörü Ahmet Yozgatlıgil ve çok sayıda akademisyen katıldı. Etkinlik, fotoğraf çekimi ile sona erdi.
Yıllık akademik ve bilimsel performans sıralamasında ilk on şu şekilde açıklandı: 1 Koç Üniversitesi, 2 Sabancı Üniversitesi, 3 ODTÜ, 4 İstanbul Teknik Üniversitesi, 5 Yıldız Teknik Üniversitesi, 6 Boğaziçi Üniversitesi, 7 Bilkent Üniversitesi, 8 Ankara Üniversitesi, 9 İstanbul Üniversitesi, 10 Hacettepe Üniversitesi. Listenin tamamında 23 üniversite yer aldı; sondaki sırada Çukurova Üniversitesi bulunuyor.
CUMHURBAŞKANI YARDIMCISI CEVDET YILMAZ, TOPLANTIDA KONUŞMA YAPTI.
