Arakçi'nin açıklamalarının özeti:
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Katar merkezli Al Jazeera'ya verdiği röportajda ABD'nin daha geniş kapsamlı diyalog ve uzlaşı yönündeki girişimlerini 'olumlu adım' olarak nitelendirdi. Arakçi, ABD'li yetkililerle şu aşamada doğrudan görüşme planlanmadığını, Katar ve Pakistan aracılığıyla yürütülen arabuluculuk sürecinin İran'ın şartları doğrultusunda sürdüğünü söyledi.
müzakere sürecinin mevcut durumu:
Arakçi, ABD Başkan Yardımcısı James David Vance'in taraflara yönelik mektubunu aldıklarını belirterek mektubun dikkatle incelendiğini ve konunun üst düzey görüşmelerde ele alındığını aktardı. Arakçi, Washington yönetiminin ilettiği mesajlarla mevcut anlaşmazlıkları derinleştirmeye yönelik bir niyeti olursa bunun ABD'nin önceki hatalarına eklenecek yeni bir hata olacağını vurguladı. Görüşmelere doğrudan mı yoksa dolaylı mı devam edileceği ise, ABD'nin İran'ın şartlarını kabul etmesine bağlı olacak.
nükleer işbirliği ve uluslararası yükümlülükler:
İran'ın nükleer programına ilişkin tartışmalar hakkında Arakçi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (UAEA) ile işbirliğinin normale dönmesi için hâlâ kaydedilmesi gereken önemli mesafeler olduğunu söyledi. Arakçi, İran'ın Nükleer Silahların Yayılmasının Önlenmesi Antlaşması (NPT) üyesi olduğunu ve anlaşma çerçevesindeki yükümlülüklerine bağlı kaldığını tekrarladı.
Bu çerçevede Arakçi, teknik ve denetim konularında atılması gereken adımların taraflar arasında güvenin yeniden inşasıyla paralel ilerlemesi gerektiğini belirtti.
savunma hazırlığı ve bölgesel çağrılar:
Arakçi, İran'ın savunma kapasitesini güncellediklerini, zayıflıkları giderdiklerini ve yeni silah testleri gerçekleştirdiklerini açıkladı. Arakçi'ye göre İran Silahlı Kuvvetleri en üst seviyede hazır durumda; 'savaş çıkması ihtimalini dışlamıyoruz ve her türlü senaryoya karşı hazırlıklıyız' ifadesiyle bunun altını çizdi. Ayrıca İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarının sonlandırılması çağrısında bulunarak, 'Lübnan dahil bütün cephelerdeki saldırıların sonlandırılması' gerektiğini belirtti.
hürmüz boğazı teklifi ve koşullar:
Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz taşımacılığına güvenli şekilde yeniden açılmasına ilişkin teklifin uygulama süresinin arabulucularla yapılan görüşmeler sonucunda 2 güne indirildiğini Arakçi duyurdu. İran, boğazın açılmasını İran ve Umman tarafından belirlenen bir denizcilik güzergahının kabul edilmesi ve diğer güzergahların kapatılması şartına bağlıyor.
Arakçi, Katarlı arabulucuların başlangıçta 5 gün önerdiğini, ancak mevcut aşamada uygulama süresini 2 güne düşüren bir teklif üzerinde uzlaşıldığını söyledi. İran'ın şartları arasında İslamabad Mutabakatı sonrası uygulanan yaptırımların kaldırılması, ABD güçlerinin bölgedeki varlığının azaltılması, petrol muafiyetlerinin yeniden yürürlüğe konulması ve Katar'da tutulanlar da dahil olmak üzere dondurulmuş tüm varlıkların serbest bırakılması bulunuyor.
Arakçi'nin açıklamaları, hem diplomatik yumuşama işaretleri hem de sert güvenlik mesajlarını bir arada taşıyor; bu da sürecin hâlâ kırılgan ve koşullara sıkı bağlı olduğuna işaret ediyor.
İRAN DIŞİŞLERİ BAKANI ABBAS ARAKÇİ
