BM kürsüsünde COP31 eylem gündeminin tanıtımı
COP31 Başkanı ve Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, New York'ta düzenlenen etkinlikte Türkiye'nin ev sahipliği yapacağı COP31'in COP31 Eylem Gündemi'ni Birleşmiş Milletler nezdinde paylaştı. Lansman, New York İklim Haftası çerçevesinde gerçekleştirilen üst düzey bir etkinlikte yapıldı; katılımcılar arasında UNFCCC yetkilileri, ülke temsilcileri ve uluslararası finans kuruluşlarının temsilcileri yer aldı.
Eylem gündeminin çerçevesi ve hedefi:
Kurum, gündemin 'Diyalog, Uzlaşı, Aksiyon' ilkeleri üzerine kurulduğunu belirterek amaçlarının ortak hedefleri somut uygulamaya dönüştürmek olduğunu vurguladı. Sunumda eylem gündeminin 10 öncelikli tema, 6 küresel hedef, 11 girişim ve 13 destekleyici çıktı içerdiği özellikle ifade edildi. Kurum, artık taahhütlerin sayısından çok sahada ölçülebilir sonuçların elde edilmesine odaklanacaklarını söyledi.
Katılımcılar ve diplomatik temaslar:
Lansmanda UNFCCC İcra Sekreteri Simon Stiell, BM Genel Sekreter Yardımcısı Selwin Hart, COP30 Başkanı Büyükelçi Andre Aranha Correa do Lago, COP31 İcra Direktörü Kushla Munro ve Dünya Meteoroloji Örgütü Genel Sekreteri Prof. Dr. Seleste Saulo gibi isimler söz aldı. Yaklaşık 20 ülkenin bakan düzeyinde katılımcıları ve uluslararası finans aktörleriyle gerçekleştirilen görüşmeler Kurum'un New York'taki aktif diplomasi trafiğinin bir parçası oldu.
2035 için belirlenen küresel uygulama hedefleri
Bakan Kurum, COP31'in 2035 Küresel Uygulama Hedefleri kapsamında şu hedefleri açıkladı:
- Elektriğin nihai enerji tüketimindeki payının %35'e çıkarılması,
- Belediye atığı oluşumundaki öngörülen artışın en az yarıya indirilmesi,
- Binalarda enerji yoğunluğunun en az %25 azaltılması,
- Küresel döngüsel malzeme kullanım oranının en az %15'e çıkarılması.
Kurum, bu hedeflerin 2035'e kadar küresel emisyonlarda 8,5 ila 10 gigaton CO2 azaltım potansiyeli taşıdığını belirtti ve her hedef için uygulanacak araçları detaylandırdı.
Ölçülebilir hedefler ve sahaya dönüş:
Eylem gündemi; ölçülebilir hedefler, pratik girişimler ve uygulama araçlarını bir araya getirecek şekilde kurgulandı. Kurum, finansmana erişim zorlukları, kapasite eksiklikleri, teknoloji- yatırım buluşmaları ve uluslararası iş birliğinin uygulama hızı gibi temel sorulara odaklanacaklarını söyledi. COP31'i 'Uygulama COP'u' olarak tanımlayarak, kararların sahada neyi değiştireceğine göre değerlendirileceğinin altını çizdi.
Öne çıkan girişimler ve sektörel odaklar
Eylem gündeminde öne çıkan girişimler ve platformlar, sanayi, enerji, atık, binalar, denizler ve sağlık gibi alanlarda somut adımlar öngörüyor. Kurum'un vurguladığı bazı başlıklar şunlar:
Ulusal ve küresel girişimler:
- COP31 Küresel Elektrifikasyon Girişimi: Elektrifikasyonun küresel ölçekte hızlandırılması hedefleniyor.
- Küresel Yeşil Yük Koridorları Girişimi: Yeşil ve dayanıklı uluslararası yük koridorlarının gelişiminin desteklenmesi.
- Sıfır Atık, İstanbul Platformu ve Metan Üst Düzey Diyaloğu: Atık azaltımı ve metan emisyonlarının düşürülmesine odaklanma.
- Antalya Yeşil Sanayileşme Mutabakatı: Sanayinin karbonsuzlaşmasında uygulama ve yatırımların hızlandırılması.
Teknoloji, yapay zeka ve şehir uygulamaları:
- En Az Gelişmiş Ülkeler Yeşil Sanayileşme Kolaylaştırma (LDC-GIF) Mekanizması: En az gelişmiş ülkelere teknoloji ve finansmanı bir araya getirmek amacıyla ülke odaklı proje fırsatları sunacak.
- Yapay Zeka Destekli Temiz Teknolojiler Girişimi ve 2026'da ilan edilecek Antalya Yapay Zeka Taahhüdü: Temiz teknoloji pilotları ve yenilikçi çözümler için yapay zekanın sorumlu kullanımını teşvik edecek.
- SURFF ve Antalya Enerji Verimli Binalar Mutabakatı: Binalarda enerji yoğunluğunu azaltmaya yönelik yatırım-hazır kentsel projeleri destekleyecek; uluslararası sürdürülebilir binalar yarışıyla iyi uygulamaların yaygınlaşması hedeflenecek.
- Akıllı, Dirençli ve Sürdürülebilir Şehirler Üst Düzey Diyaloğu: Dijital teknolojilerin şehirlerde iklim eylemi için kullanımını güçlendirecek.
Okyanuslar, sağlık ve besin güvenliği:
- Bölgesel ve Uluslararası Okyanus İş Birliği Girişimi ve Deniz Çöpü Eylem Platformu: Kıyı ve deniz alanlarının iklim dayanıklılığını artırma, deniz çöpüyle mücadelede ihtiyaçlar ve finansmanı eşleştirme amaçlı.
- Antarktika Mesajları Üst Düzey Diyaloğu ve Trabzon Eylem Çağrısı: Antarktika'nın iklim araştırmalarındaki rolü ve okyanus koruma eylemlerine dikkat çekme.
- Turkuaz Nexus Girişimi: Gıda sistemleri yönetimi ve iklim taahhütlerini ülkeler düzeyinde uyumlu hale getirme yönünde çalışmalar.
- Antalya Sağlık Dayanıklılığı Girişimi: Sağlık sistemlerinin iklim değişikliğine karşı dinamik ve dayanıklı hale getirilmesi için bilgi, finansman ve yenilikleri bir araya getirecek.
LDC-GIF örneği: ihtiyaçtan yatırıma bir geçiş modeli
Kurum, LDC-GIF mekanizmasını ayrıntılı biçimde anlattı: mekanizma, en az gelişmiş ülkelerin belirlediği sanayileşme ihtiyaçlarını uygun teknoloji, teknik kapasite, altyapı ve mevcut finansman imkanlarıyla eşleştirecek. Kurum, bunun yeni bir finansman yapısı kurmak değil; mevcut kaynakları proje odaklı, uygulamaya dönük şekilde bir araya getirmek anlamına geldiğini vurguladı. Amaç, ihtiyaçtan projeye, projeden teknoloji ve finansmana, oradan da yatırıma ve üretim kapasitesine uzanan bir dönüşümü kolaylaştırmak.
Uluslararası geri bildirim ve davet:
Sunumun ardından konuşan Simon Stiell, Türkiye'nin eylem gündemine odaklanma vizyonunu överek fırsatlar bulunduğunu belirtti. Selwin Hart ise COP31'in uygulama odağının önemine dikkat çekti ve Paris Anlaşması izleyen dönemde hız ve sonuç üretilmesinin gerekliliğini vurguladı. Kurum, uluslararası aktörleri COP31'e yalnızca katılmaya değil, eylem gündeminin aktif ortakları olmaya çağırdı ve Kasım ayında Antalya'da yapılacak konferansa tüm tarafları davet etti.
Kurum'un BM'deki sunumu, COP31 sürecinin uygulamaya dönük; ölçülebilir, sektör ve bölge bazlı girişimlerle desteklenen bir vizyon etrafında şekilleneceğinin sinyalini verdi. New York'taki temaslar, Fiji Pre-COP ve sonraki hazırlıklarla birlikte Antalya'ya taşınacak somut adımların altyapısını kurmayı hedefliyor.
COP31 BAŞKANI KURUM, BM’DE COP31 EYLEM GÜNDEMİNİ AÇIKLADI
