Ani uyku atakları yaşam kalitesini ve güvenliği tehdit ediyor
Maltepe Özel Ersoy Hastanesi Nöroloji Uzmanı Uz. Dr. Demet Aslan, gün içinde ani bastıran aşırı uyku halinin (hipersomni) zamanla kişinin sosyal yaşamını, iş performansını ve fiziksel güvenliğini ciddi şekilde etkilediğini vurguluyor. Özellikle araç kullanırken veya iş başında aniden uykuya dalma riski olanların sorunu hafife almaması gerektiğini belirtiyor.
En yaygın nedenler:
Dr. Aslan, gündüz uykululuğunun arkasında çok sayıda neden olabileceğini söylüyor. Bunların başında uyku apnesi geliyor; gece boyunca tekrarlayan nefes duraklamaları beynin derin ve yenileyici uyku evrelerine ulaşmasını engellediği için kişi gece uyumuş olsa bile gündüz yorgun ve uykulu hissediyor.
Bunun yanı sıra narkolepsi gibi nörolojik bozukluklar, kişinin uyku-uyanıklık döngüsünü kontrol edememesi nedeniyle en uygunsuz anlarda bile aniden uyku atakları yaşamasına yol açabiliyor. Huzursuz Bacaklar Sendromu ve uykuda periyodik bacak hareketleri (PLMD) ise gece boyunca uykunun bölünmesine neden olarak gündüz bitkinliğe zemin hazırlıyor.
Ayrıca vardiyalı çalışma, düzensiz uyku saatleri veya uyumadan hemen önce yoğun mavi ışığa (telefon/TV) maruz kalmanın biyolojik saati bozduğu; bazı ilaçların yan etkilerinin, vitamin eksikliklerinin—özellikle D vitamini ve B12 eksikliğinin—gündüz sersemliğine katkıda bulunduğu belirtiliyor. Bazı tansiyon ilaçları, antidepresanlar veya antihistaminikler de benzer şekilde uykululuk yapabilir.
Teşhis ve önerilen testler:
Dr. Aslan, gün içindeki uykululuk şikayetlerinin yaygınlaşıp yaşamı etkilemesi halinde kesin tanı için Uyku Laboratuvarı şart olduğunu söylüyor. Özellikle araç kullanırken veya çalışırken uyuyakalma riski yaşıyorsanız ve her gün en az 7-8 saat uyumanıza rağmen gündüz ayakta durmakta zorlanıyorsanız bir değerlendirme öneriliyor.
Tanıda genellikle iki temel test kullanılıyor: Polisomnografi (gece uyku testi) ile gece boyunca uyku yapısı, solunum olayları ve uyku evreleri izleniyor; gündüz uygulanan MSLT (çoklu uyku latans testi) ise kişinin uykuya dalma süresini ve REM uykuya geçiş hızını ölçüyor. Bu testler, hipersomninin altında yatan mekanizmaların ayırt edilmesine yardımcı oluyor.
Özetle, gün içinde sık sık ani uyku bastırmaları yaşayanların yaşam kalitesi ile güvenlik risklerini azaltmak için uzmana başvurması gerekiyor. Dr. Aslan, altta yatan nedenlerin belirlenmesi ve uygun yönlendirme için zaman kaybetmeden uyku merkezine başvurulmasını tavsiye ediyor.
MALTEPE ÖZEL ERSOY HASTANESİ NÖROLOJİ UZMANI UZ. DR. DEMET ASLAN
