Anadolu Selçuklu sultanlarının yüzleri DNA ile yeniden şekillendi
Konya Alaeddin Camii avlusundaki hanedan türbesinden çıkarılan kemik kalıntıları üzerinde yürütülen çok disiplinli incelemeler, Anadolu Selçuklu Devleti’ne hükmeden sultanlar ve hanedan üyelerinin yüzyıllar öncesine ait fiziksel özelliklerini yeniden ortaya koydu. Çalışma sonuçlarına göre hazırlanan silikon heykeller, İstanbul Rami Kütüphanesi’nde açılan Türkiye Selçuklu Hanedan Sergisi’nde ziyaretçilerle buluşuyor.
Çalışmanın kapsamı ve yöntemleri:
Çalışma, 2017 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı onayıyla başladı ve Gazi Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mutluhan Taş ile osteoarkeolog Emel Akpolat tarafından yürütüldü. Yaklaşık 6 yıl süren araştırmada, beden bütünlüğü olmayan kemik kalıntıları önce sınıflandırıldı, ardından anatomik rekonstrüksiyon ile birleştirildi. DNA analizleri, antropolojik değerlendirmeler ve anatomi incelemeleri sayesinde hem dış görünüş hem de akrabalık ilişkileri, hastalık bulguları ve bazı ölüm nedenlerine ilişkin veriler elde edildi.
Araştırmanın öne çıkan bulguları:
Analizler sonucunda toplam 17 hanedan üyesi için yüz ve beden rekonstrüksiyonları yapıldı; bunların 12'si sultan olarak belirlendi. Çalışmanın dikkat çeken sonuçlarından biri, tarih kaynaklarında kısa boylu olarak anılan 2. Kılıçarslan’ın kemik ölçümlerine göre yaklaşık 1,83 metre olduğunu göstermesi oldu. Araştırmacılar, yaşa bağlı kemik değişiklikleri nedeniyle ilerleyen yıllarda kamburlaşma geliştiğini ve bunun sultanın kısa algılanmasına yol açmış olabileceğini belirtti.
Bilimsel bulgular tarihsel anlatımlarla da karşılaştırıldı. Bizans tarihçilerinin 1. Gıyaseddin Keyhüsrev’in başının kesildiğine dair anlatımlarına karşın kemik incelemeleri, sultanın savaş sırasında aldığı darbeyle yaşamını yitirdiğine işaret etti. Kösedağ Savaşı’nı kaybeden 2. Gıyaseddin Keyhüsrev’in kafatasında ise romatoid artritle ilişkilendirilen değişiklikler tespit edildi. Genetik analizler aynı zamanda hanedan içindeki soy ilişkilerini ve bazı kalıtsal rahatsızlıklara dair önemli verileri doğruladı.
Heykeller, sergi ve ziyaretçi izlenimleri:
Bilimsel veriler ışığında hazırlanan silikon heykeller arasında 1. Kılıçarslan, Şahinşah Melikşah, 1. Rükneddin Mesud, 2. Kılıçarslan, 2. Rükneddin Süleyman Şah, 3. Kılıçarslan, 1. Gıyaseddin Keyhüsrev, 1. Alaeddin Keykubat, 2. Gıyaseddin Keyhüsrev, 4. Kılıçarslan, 3. Gıyaseddin Keyhüsrev ve 2. Gıyaseddin Mesud gibi isimler yer alıyor. Rekonstrüksiyonların dönem kıyafetleriyle birlikte sergide sunulması ziyaretçilerden yoğun ilgi gördü.
Ziyaretçiler, heykellerin gerçekçiliği ve döneme uygun kostümlerin etkileyici olduğunu belirtti. Bir ziyaretçi, çalışmanın televizyon programında izlediği aşamaların sergide somutlaştığını ve ortamın onu derinden etkilediğini ifade etti. Başka bir genç ziyaretçi ise serginin İstanbul gibi merkezi bir yerde açılmasının tarihi merakı olanlar için önemli bir fırsat olduğunu söyledi.
Türkiye Selçuklu Hanedan Sergisi, Konya’dan getirilen eserler ve bilimsel çalışmalar sonucu hazırlanan heykellerle birlikte Rami Kütüphanesi sergi salonunda görülebilir. Sergi, halka ücretsiz ve 31 Aralık 2026 tarihine kadar açıktır.
ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ’NE HÜKMEDEN SULTANLARIN VE HANEDAN ÜYELERİNİN YÜZYILLAR ÖNCEKİ YÜZ VE BEDEN ÖZELLİKLERİ, BİLİMSEL ÇALIŞMALARLA YENİDEN ORTAYA ÇIKARILDI.