Altıntepe'nin çok katmanlı tarihi ve konumu
Erzincan’ın Üzümlü ilçesinde, ova seviyesinden yaklaşık 60 metre yükselen volkanik bir tepe üzerinde kurulu Altıntepe Kalesi, Anadolu arkeolojisinin önemli merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor. Bölgenin hava görüntüleri, kalenin Urartu döneminden başlayıp Bizans ve Osmanlı dönemlerine kadar uzanan katmanlarını net biçimde gösteriyor.
keşif ve kazı süreci:
Altıntepe adı ilk olarak 1938 ve 1956 yıllarında gerçekleştirilen kaçak kazılarla gündeme geldi. Bölgedeki ilk sistematik bilimsel kazılar ise 1959 yılında Prof. Dr. Tahsin Özgüç başkanlığında başladı ve 1967 yılına dek sürdü. Bu dönem içinde önemli mimari yapıların ortaya çıkarılmasıyla alan, Kültür Bakanlığı denetimine verildi. Zaman içinde bazı yapıların kaçak kazılar nedeniyle zarar gördüğü kaydedildi; daha sonra 2002 yılında Mehmet Karaosmanoğlu başkanlığında yeniden kazı ve koruma çalışmaları yürütüldü.
yapılar, mezarlar ve yerleşim izleri:
Kazılarda Urartu dönemine ait iç kale kapısı, tapınak-saray kompleksi, surlar, apadana, depo binası ve açık hava tapınağı gün yüzüne çıkarıldı. Kalenin güney yamacında ortaya çıkarılan taş örme mezarlar, Urartu gömü geleneklerine dair önemli ipuçları sağladı. Ayrıca tepe üzerindeki Bizans dönemi sur kalıntılarının bazı Urartu yapılarının üzerine inşa edildiği ve bu nedenle eski yapıların kısmen tahrip olduğu belirlendi.
Tepe, mimari örüntüleri ve kalıntılar açısından yaklaşık 200 metre genişliğe sahip bir yerleşim niteliği taşıyor; bu durum, bölgenin hem idari hem de ritüel işlevlere sahip bir merkez olduğunu düşündürüyor.
eserler ve müze çalışmaları:
İlk sistematik çalışmalarda ortaya çıkan saray kompleksi, tapınak, havuzlar, kanalizasyon sistemi ve çok sayıda arkeolojik eser, o dönemde Erzincan’da müze bulunmaması nedeniyle Ankara’daki Anadolu Medeniyetleri Müzesine götürüldü. Altıntepe kazılarında açığa çıkan seramik parçaları, at koşum takımları, metal mobilya aksamları ve ok uçları gibi eserlerin bir bölümü ise bugün Erzincan Müzesinde ziyaretçilerin beğenisine sunuluyor.
Erzincan Müze Müdürlüğü yetkilileri Altıntepe için, Urartu Devleti’nin batıdaki en önemli eyalet merkezlerinden biri olduğu değerlendirmesini yapıyor; kazı buluntuları ve yerleşim izleri bu görüşü destekliyor. Koruma çalışmalarının sürdürülmesi, alandaki tahribatı azaltmak ve bulunan eserlerin sergilenmesini sağlamak açısından öncelikli görülüyor.
ALTINTEPE KALESİ, URARTU MEDENİYETİNİN İZLERİNİ YAŞATIYOR
