Akdeniz Üniversitesi'nde yapay arı kolonisi ve çoklu-ajan yönetimi anlatıldı

Prof. Dr. Derviş Karaboğa, Akdeniz Üniversitesi'nde Yapay Arı Kolonisi (ABC) algoritmasının prensiplerini, uygulamalarını ve uluslararası başarısını anlattı.

Yayın Tarihi: 18.11.2026 17:54
Güncelleme Tarihi: 18.11.2026 17:54

Akdeniz Üniversitesi'nde yapay arı kolonisi ve çoklu-ajan yönetimi anlatıldı

Konferans ve sunumun özeti:

Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi ev sahipliğinde düzenlenen konferansta Yükseköğretim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Derviş Karaboğa katılımcılarla bir araya geldi. Karaboğa, "Yapay Arı Kolonisi (ABC) ve Çoklu-Ajan Yönetim Mimarisi" başlıklı sunumunda geliştirdiği algoritmanın tarihçesini, çalışma prensiplerini ve farklı sektörlerdeki uygulama alanlarını detaylı şekilde paylaştı.

Sunumda ABC algoritmasının literatüre giriş tarihi, erken çalışmalar ve yıllar içinde elde edilen atıf yoğunluğu vurgulandı. Katılımcılar arasında akademisyenler ve öğrenciler yer aldı; soru–cevap bölümüyle konferans etkileşimli biçimde tamamlandı.

ABC algoritmasının bilimselliği ve etki alanı:

Prof. Dr. Karaboğa, ABC algoritmasının ilk raporunun 2005 yılında yayımlandığını, temel makalenin ise 2007 yılında yayımlandığını hatırlattı. Algoritmanın doğadan ilham alan duyusal algı ve iletişim modelleri üzerine kurulduğunu belirterek, Parçacık Sürü Optimizasyonu (PSO) ve Karınca Kolonisi Optimizasyonu (ACO) gibi yöntemlerle karşılaştırmalı değerlendirmeler sundu.

Konuşmada, ABC algoritmasının dünya çapında ilaç tasarımından inşaat ve beton sektörüne, elektronik devre tasarımından çeşitli mühendislik uygulamalarına kadar geniş bir kullanım alanı bulduğu, ilgili makalenin Türkiye kaynaklı en çok atıf alan çalışmalar arasında yer aldığı ifade edildi. Prof. Dr. Karaboğa, çalışmanın ilgili listelerde 10 binin üzerinde atıf aldığına dikkat çekti ve Web of Science verilerine göre Türkiye kaynaklı yayınlar arasında çalışmasının yaklaşık 17. sırada bulunduğunu belirtti. Ayrıca WOS'ta Türkiye kaynaklı toplam yayın sayısının yaklaşık 1 milyon 400 bin civarında olduğuna değindi.

Anma, ödüller ve yayın girişimleri:

ABC algoritmasının 20. yılı anısına düzenlenen uluslararası çalıştay ve bununla ilişkili yayımlara değinen Karaboğa, Applied Soft Computing dergisinin 20. yıla özel bir sayı hazırladığını; şu ana kadar 27-28 makalenin yayımlandığını, sayının toplamda 30-35 makaleye ulaşmasının beklendiğini aktardı. Ayrıca YÖK Tez Merkezi taramasında Türkiye'de bu konuyla ilgili 100'ün üzerinde yüksek lisans ve doktora tezinin bulunduğu bilgisi paylaşıldı.

Karaboğa, 2023 yılında elde ettiği TÜBİTAK Bilim Ödülü ve TÜBA Uluslararası Akademi Ödülü başarısına da değinerek, bu tür ödüllerin bilimsel çalışmaların görünürlüğünü artırdığını söyledi. Yerel yayıncılıkta da girişimler olduğuna dikkat çekti; TR Dizin'de yer alan bir enstitü dergisinin konuyla ilgili özel sayı hazırlığında olduğu belirtildi.

Anıt projesi ve görsel anlatım:

Prof. Dr. Karaboğa, araştırma ve ödüllerin somut ilham kaynaklarına dönüştürülmesi amacıyla fakülte önüne yapılan "Yapay Zekanın ABC'si Anıtı" projesini anlattı. Anıtın tasarımında II. Göktürk Kağanlığı'ndan Selçuklulara uzanan motiflerin kullanıldığını, anıtın 8 köşeli Selçuklu yıldızı formunda hazırlandığını ifade etti. Orta kısmında sallanan bir arı figürü ve petek dokusu bulunan anıtın yüksekliği Orhun Abideleri'ndeki Bilge Kağan Anıtı ile eşleştirilerek 3.90 metre olarak belirlendi; yapı 12 parçadan oluşan akış şemasıyla bir yılı temsil ediyor.

Yerel çalışmalar ve kapanış:

Konferansta ayrıca Akdeniz Üniversitesi'nde ABC üzerine çalışma yürüten akademisyenlerin varlığı hatırlatıldı ve bu hocalara teşekkür edildi. Prof. Dr. Karaboğa, konunun başlangıçta öncelikle yurt dışında kullanılması nedeniyle Türkiye'de yaygınlaşmasının zaman aldığını, ancak artık yerli araştırmacıların bu alana yönelmesinin sevindirici olduğunu belirtti.

Etkinlik, soru–cevap oturumunun ardından Akdeniz Üniversitesi Rektör Yardımcısı Prof. Dr. Şükrü Özen ve Fen Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Alkan tarafından Prof. Dr. Derviş Karaboğa'ya sunulan teşekkür belgesi ve plaket töreniyle sona erdi.

PROF. DR. DERVİŞ KARABOĞA

PROF. DR. DERVİŞ KARABOĞA

Yazar
EDİTÖR

Hüseyin Aydın

Ben Hüseyin Aydın, 34 yaşındayım, İstanbul'dayım. aksiyon.com.tr'nin Gündem ekibinde adliye ve hukuk muhabiriyim. Karmaşık dava dosyalarını alıp, herkesin anlayacağı şekilde sadeleştirmek benim işim. Detaylara çok önem veririm, titiz çalışırım.