Erzurum'da atölyesini sürdüren usta:
Erzurum'da yaşayan 56 yaşındaki geleneksel ahşap oyma ustası Yavuz Kırküzer, farklı ağaç türlerini ince el işçiliğiyle işleyerek ahşabı adeta bir tabloya dönüştürüyor. Çocuk yaşta başladığı mesleğine yıllar sonra dönen Kırküzer, hem eserleriyle geleneksel sanatı yaşatıyor hem de bu kültürel mirası gelecek kuşaklara aktarmak için çabalıyor.
Sanata başlangıç ve mesleki yolculuk:
Kırküzer, mesleğe 13 yaşında bir mobilya atölyesinde çırak olarak başladı ve 24 yaşına kadar geleneksel ahşap oymacılığı yaptı. Bu dönemde çeyiz sandıkları, cami ürünleri, villa kapıları ve dönemin mobilya anlayışına uygun pek çok eser üretti. Ancak ahşap oyma işlerinin zamanla ekonomik karşılığını yitirmesi üzerine mesleği bırakıp bir kamu kurumunda 28 yıl görev yaptı.
Emekliliğinin ardından ustalarından öğrendiği teknikleri yaşatmak amacıyla yeniden tezgâhının başına geçen Kırküzer, bugün çalışmalarını Erzurum Büyükşehir Belediyesi Kent Estetik Daire Başkanlığı tarafından tahsis edilen atölyede sürdürüyor. Kendisi aynı zamanda Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilen Somut Olmayan Kültürel Miras Taşıyıcısı unvanına sahip ve şehirde bu alanda çalışan sayılı ustalardan biri olarak anılıyor.
Üretim teknikleri ve eserler:
Kırküzer, başta ceviz, ıhlamur ve kestane olmak üzere farklı ağaç türlerini ince işçilikle işleyerek eserler ortaya çıkarıyor. Eserlerinde ayet-i kerimeler, hat yazıları, hayvan figürleri, doğa temalı kabartmalar ve üç boyutlu ahşap tablolar gibi zengin bir repertuar görülebiliyor. Tüm ürünler tamamen el emeğiyle hazırlanıyor ve sanatsal yönleri nedeniyle izleyicilerden yoğun beğeni topluyor.
Kullanılan teknikler, geleneksel oyma yöntemleri ile detaylı kabartma ve gölge verme uygulamalarını birleştiriyor. Malzeme seçimi, desen planlaması ve bitirme aşamaları ustanın deneyimiyle şekilleniyor; böylece her parça hem fonksiyonel hem de sanat değeri yüksek bir nesneye dönüşüyor.
Çırak yetiştirme ve kültürel mirasın aktarımı:
Kırküzer, geleneksel el sanatlarının en büyük sorununun çırak eksikliği olduğunu vurguluyor. "Bu sanata 13 yaşında çırak olarak başladım. Ustalarımızdan bize emanet kalan bu sanatı yaşatmak için yeniden başladım" diyerek, aktarıma verdiği önemi ifade ediyor. Atölyesi şu anda daha çok bir hobi atölyesi niteliğinde çalışıyor çünkü bu sanatın ticari getirisi eskisi kadar yüksek değil ve gençler bu tür mesleklere yönlendirilmiyor.
Kırküzer, gençlerin en az bir sanat dalıyla ilgilenmesini istiyor ve yeni ustalar yetiştirebilmek adına çaba sarf ediyor. Erzurum'da geleneksel ahşap oymacılığını bilen kişi sayısının sınırlı olduğunu belirten usta, aldıkları emaneti gelecek nesillere ulaştırmak için çalışmalarını sürdüreceğini söylüyor.
"Bu sanat bize ustalarımızdan kalan bir emanet" sözüyle sözünü özetleyen Kırküzer, hem eser üretmeye hem de bilgi ve tekniğini paylaşmaya devam ediyor.
YAVUZ KIRKÜZER
