Su Krizi Yeniden Tartışma Konusu Oldu
Afganistan ile İran arasındaki su krizi, son gelişmelerle birlikte tekrar gündeme geldi. Afganistan yönetimi, altyapı, su ve enerji projelerine ağırlık vereceğini duyurdu. Ancak, İran sınırına yakın bölgelerdeki su projeleri, iki ülke arasında gerginlik yaratmaya devam ediyor.
Heri Rud Nehri Üzerindeki Peşdan Barajı Tartışmaları
Özellikle Afganistan'ın Herat vilayetinde inşa edilen Peşdan Barajı, iki ülke arasındaki anlaşmazlıkların merkezine yerleşti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, barajın İran'ın su hakkına tehdit oluşturduğunu belirterek Afganistan yönetimine karşı “itiraz ve güçlü endişelerini” ilettiklerini ifade etti.
İran Su Endüstrisi Kurumu Sözcüsü İsa Bozorgzade ise, projenin Hilmend Nehri havzasına zarar vereceğini vurguladı.
Afganistan'dan Yanıt
Afganistan yönetimi, bu açıklamalara yanıt vererek, İran'ın Kabil Büyükelçisi'ni uyararak sorunların diyalog yoluyla çözülmesi gerektiğini ve "sorumsuz açıklamaların iki ülke ilişkilerine zarar verebileceğini" bildirdi.
Çözüm Araştırmaları Umutsuzluğa Düşürüyor
İran'ın Afganistan sınırında kuraklıktan etkilenen Sistan-Belucistan eyaletini ziyaret eden Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, ülkesinin su hakkını takip edeceğini ve iki ülke heyetlerinin su krizine çözüm bulmak için görüşmeye devam edeceğini söyledi. Ancak, Afganistan'daki su projeleri konusundaki eleştiriler artarak devam ediyor.
1973 Anlaşması ve Günümüzdeki Sorunlar
Afganistan ile İran arasında su paylaşımına dair sorun, 1973'te imzalanan bir anlaşma ile düzenlenmiştir. Anlaşmaya göre, Afganistan normal koşullarda İrana saniyede 26 metreküp su vermeyi taahhüt etmiştir. Bunun 22 metreküpü İran'ın su hakkı olarak tanımlanırken, 4 metreküpü Afganistan'ın iyi niyet göstergesi olarak belirlenmiştir.
Ancak, Afganistan bu anlaşmanın yalnızca “normal koşullar” altında geçerli olduğunu savunuyor. Ülkede yaşanan kuraklık nedeniyle bazen İran'a akan su miktarı azalmakta veya tamamen kesilmektedir. Her iki ülke de kuraklık sorunları yaşarken, su paylaşımına dair anlaşmazlıklar devam etmektedir.
İran, Hilmend Nehri üzerinde olmasa bile, İran sınırına yakın bölgelerdeki su projelerinin çevresel sorunlara yol açabileceği ve nehir yataklarını değiştirebileceği endişelerini taşımaktadır.
