Abbashalimpaşa Mahallesi'nin tarihçesi
Balkan Savaşları sırasında 1912'de Bulgaristan'ın Kırcaali bölgesinden göç eden aileler tarafından kurulan Abbashalimpaşa Mahallesi, Eskişehir merkeze 66 kilometre uzaklıktaki Çifteler ilçesinde yer alır. Kuruluş aşamasında her aileye 120 dekar tarla ve 700 metrekare arsa tahsis edilerek planlı bir yerleşim oluşturulmuştur.
Yerleşim ilk döneminde 'Mandıra' adıyla anılırken, 30 Aralık 1914 tarihli Hüdavendigar Vilayeti kararına göre köye Abbas Halim Paşa adı verilmiştir. Abbas Halim Paşa, Said Halim Paşa'nın kardeşi ve dönemin tanınmış devlet adamları arasında yer almaktadır.
Mimari yapı ve plan disiplini
Mahalle, kuruluşunda hazırlanan imar planına sadık kalınarak büyümüştür. Düzgün sokakları, kare bloklu yerleşimi ve birbirine paralel düzeniyle bölgenin tipik kırsal yerleşimlerinden ayrılır; yerleşim planı sıkı bir düzene sahiptir. Yerleşimin düzeni sıklıkla İspanya'nın Barcelona kentindeki planlara benzetilmektedir.
Mahallede dar veya çıkmaz sokak yoktur ve bugüne kadar yıkılıp yeniden yapılan hiçbir bina mevcut imar planının dışına çıkmamıştır. Bu yapı disiplini, yerleşimin karakterini koruyan en belirgin unsurlardan biridir.
Güncel durum ve yerel uygulamalar
Muhtar Mehmet Güçen, mahalleyle ilgili olarak 'Bizim köyümüz 113 yıllık, Türkiye genelinde eşi benzeri olmayan bir köydür.' ifadelerini kullanmıştır. Muhtarın aktardığı uygulamalar arasında daha önce köy sandığıyla satılık evlerin köye yabancı girişi engelleyecek şekilde satın alınması yer alıyordu; ancak büyükşehir yasası sonrası köy sandığı kapandığı belirtiliyor.
Muhtarın vurguladığı diğer önemli noktalar şunlardır: nüfus geçmişte 600-700 civarındayken şu anda yaklaşık 300'e düştüğü, köy arazisinin toplamda 22 bin dekar olduğu ve yeni yerleşimlere, özellikle mera ve otlatma amaçlı taleplere sınırlamalar getirildiğidir. Muhtar ayrıca şöyle demiştir: 'Yeni bir ev yapılacağı zaman bu mimari düzen kesinlikle bozulamaz, herkes aynı şartlara ve plana uymak zorundadır.'
Abbashalimpaşa Mahallesi, kuruluşundan beri korunan imar planı ve toplumsal uygulamalarıyla bölgesel ölçekte dikkat çeken bir yerleşim örneği olarak öne çıkmaktadır.
BALKAN SAVAŞLARI GÖÇMENLERİ TARAFINDAN 113 YIL ÖNCE ESKİŞEHİR'DE KURULAN ABBASHALİMPAŞA MAHALLESİ, İLK GÜNKÜ İMAR PLANINA SADIK KALINARAK İNŞA EDİLEN DÜZGÜN SOKAKLARI, KARE BLOKLU YERLEŞİMİ VE HİÇ ÇIKMAZ SOKAĞI BULUNMAYAN ÖZGÜN MİMARİSİYLE İSPANYA’NIN BARCELONA KENTİNİ ANIMSATIYOR.
