Erzurum Ekonomi Buluşmaları'nda değerlendirmeler
AK Parti Ekonomi İşleri Başkanlığı tarafından Palandöken'de düzenlenen Erzurum Ekonomi Buluşmaları programında AK Parti Genel Başkan Yardımcısı ve Ekonomi İşleri Başkanı Nihat Zeybekci kent dinamikleri ve sivil toplum kuruluşu temsilcileriyle bir araya geldi. Açılış konuşmalarını AK Parti İl Başkanı İbrahim Küçükoğlu ve Büyükşehir Belediye Başkanı Mehmet Sekmen yaptı, ardından Zeybekci sunum gerçekleştirdi ve soru-cevap bölümü ile talepler dinlendi.
Zeybekci'nin terör maliyeti vurgusu
Zeybekci, bir can kaybının maddi karşılığının olamayacağını belirterek, terörün hem insani hem ekonomik maliyetine dikkat çekti. Cumhurbaşkanı tarafından 16 Mart 2025 tarihinde açıklanan veriye atıfla, 41 yıllık süreçte terörün Türkiye'ye maliyetinin 2 trilyon dolar olduğunu söyledi ve bu rakamın devlet verilerine dayandığını ifade etti.
Yaptıkları bilimsel anketlerden örnek veren Zeybekci, ilk etapta terörsüz Türkiye desteği ile karşıt görüşün birbirine yakın olduğunu, ancak terörün ekonomik etkileri anlatıldığında destek oranının yüzde 70'lere çıktığını aktardı. İlk soruda 'kesinlikle karşıyım' diyenlerin oranı yüzde 27 iken, ekonomik etkiler anlatıldığında bu oranın yüzde 12'lere kadar düştüğünü belirtti.
Teknik çalışma: büyüme, ihracat ve istihdam etkileri
Zeybekci, paylaştığı teknik çalışmaya göre terör olmasaydı Türkiye'nin yıllık büyümesine her yıl yaklaşık 0,8 puan katkı sağlanacağını, terörden doğrudan etkilenen 26 ilde bu katkının yaklaşık 1,5 puan seviyesinde olacağını ifade etti. Çalışmanın öne çıkardığı hesaplamalara göre:
Türkiye’nin milli gelir kaybı yaklaşık 2,1 trilyon dolar seviyesinde. Sadece terörden doğrudan etkilenen 26 ilde oluşan kayıp 113 milyar dolar. Kişi başına gelir Türkiye genelinde bugün yaklaşık 18 bin dolar yerine 23 bin 800 dolar olacaktı. Erzurum'un da içinde bulunduğu bölgede kişi başına gelir yaklaşık 10 bin dolar yerine 16 bin 100 dolar olacaktı.
İhracat örneğinde, bugünkü 273 milyar dolar yerine 383 milyar dolar seviyesinde olacağı; bölgedeki 26 ilin ihracatının ise 20 milyar dolar yerine 31 milyar dolar olacağı belirtildi. İstihdamda ise Türkiye genelinde bugün 32,5 milyon çalışan yerine yaklaşık 35 milyon çalışan olacağı; bölgede ise 5,8 milyon yerine yaklaşık 8 milyon çalışan olacağı hesaplandı.
Gelecek hedefleri: çift kanatla kalkınma
Zeybekci, 2002 yılında kişi başına milli gelirin 3 bin 200 dolar olduğunu hatırlatarak bugün yaklaşık 18 bin dolar seviyesine gelindiğini, ancak vatandaşın refah beklentisinin artık 35-40 bin dolar aralığına çıktığını ifade etti. Bu beklentinin bir kısmı memnuniyetsizliğe yol açsa da nereden nereye gelindiğini gösteren göstergelerin önemine vurgu yaptı.
İstihdam verilerinde erkek istihdam oranının yüzde 73,1 ile Avrupa Birliği ortalamasına yakınlaştığını, OECD ortalamasının yüzde 77 olduğunu belirtti. Kadın istihdamında ise Türkiye'de oranın yüzde 36,8 olduğunu, Avrupa'da kadın istihdamının yüzde 65-66 seviyelerinde bulunduğunu ifade ederek "artık çift kanatla uçmak" gerektiğini söyledi. Genç nüfusun ne eğitimde ne istihdamda olma oranının yaklaşık yüzde 26 olduğunu da dikkat çekici bir sorun olarak paylaştı.
Yatırım, üretim ve Erzurum özelinde değerlendirme
Zeybekci, Türkiye'nin gelişimini gösteren en önemli göstergelerden birinin elektrik tüketimi olduğunu belirtti. 2003'te 31 bin megavat seviyesindeki kurulu gücün bugün 123 bin megavatın üzerine çıktığını; bunun üretim, sanayi ve yatırımlardaki büyümeyi gösterdiğini kaydetti.
Erzurum özelinde, ilin nüfus ve istihdam oranlarının Türkiye ortalamasına yakın olduğunu ancak kişi başına gelir sıralamasında 57'nci sırada yer aldığını belirterek bu durumun üzerine düşünülmesi gerektiğini söyledi. 2002'de yaklaşık 17,8 milyon dolar olan Erzurum ihracatının 2025'te de benzer seviyelerde kaldığını, ilin kamu yatırımlarında ilk 15 içinde yer aldığını ve tarım-hayvancılıkta güçlü potansiyele sahip olduğunu vurguladı. Tarımsal üretim değeri açısından ilin Türkiye'de ilk 8 içinde olduğuna dikkat çekti ve "un var, şeker var, yağ var; artık helvayı yapmamız gerekiyor" ifadelerini kullandı.
Zirveye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan Yardımcısı Adnan Ertem, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakan Yardımcısı Fatma Varan, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakan Yardımcısı Abdullah Tancan, Hazine ve Maliye Bakan Yardımcısı İsmail İlhan Hatipoğlu, Kültür ve Turizm Bakan Yardımcısı Serdar Çam, Ulaştırma ve Altyapı Bakan Yardımcısı Osman Boyraz, Sanayi ve Teknoloji Bakan Yardımcısı Oruç Baba İnan, Tarım ve Orman Bakan Yardımcısı Ebubekir Gizligider ve Ticaret Bakan Yardımcısı Mahmut Gürcan da katıldı.
AK PARTİ GENEL BAŞKAN YARDIMCISI VE EKONOMİ İŞLERİ BAŞKANI NİHAT ZEYBEKCİ
