Ziyaretin amacı ve resmi karşılama:
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenskiy, 2019’da göreve gelmesinden bu yana ilk kez Sırbistan’ı ziyaret etti. İki günlük resmi ziyaret dün başladı; bugün başkent Belgrad’ta Sırbistan Cumhurbaşkanı Aleksandar Vucic tarafından resmi törenle karşılandı. Liderler Saray önündeki karşılama sonrası baş başa ve heyetler arası görüşme gerçekleştirdi ve görüşmelerin ardından ortak bir basın toplantısı düzenlendi.
Görüşmelerin gündemi:
Zelenskiy ile Vucic arasındaki görüşmelerde ikili iş birliği, altyapı projeleri, enerji, gıda güvenliği ve serbest ticaret anlaşması masaya yatırıldı. Ukrayna’nın yeniden inşasına yönelik somut ortak projeler ele alındı ve enerji altyapısının durumu değerlendirildi.
Enerji altyapısı ve sivil hedeflere yönelik saldırılar:
Zelenskiy, ülkedeki durumun kolay olmadığını vurguladı; gece altyapıya yönelik bir füze saldırısının daha olduğunu ve enerji tesisleri, demiryolları ile sivil işletmelerin hedef alındığını söyledi. Zelenskiy ayrıca, "Neredeyse hiç hasar görmemiş enerji santralimiz kalmadı" ifadesiyle altyapı zararının boyutuna dikkat çekti ve birçok tren istasyonu, hastane, üniversite ve sıradan işletmenin yıkıldığını söyledi.
Bu koşullarda Ukrayna’nın diğer ülkelerden aldığı desteğe şükran duyduğunu belirten Zelenskiy, ilişkilerin karşılıklı saygıya dayandığını ve Avrupa’da her ülkenin AB ile bağlarının korunmasına yönelik açık bir mesaj verilmesini istedi.
Hava savunması, Patriot füzeleri ve tedarik tartışmaları:
Basın toplantısında Zelenskiy, ülkesinin ilave hava savunma füzelerine ihtiyaç duyduğunu belirtti ve İsrail’den hava savunma sistemleri almak istediklerini ancak şu ana dek böyle bir imkân olmadığına değindi. Ukrayna’nın kendi balistik füzelerini geliştirmek için Almanya, Hollanda, Norveç ve Danimarka’daki ortaklarıyla çalıştığını ekledi.
Aylık füze teslimatı ve yetersizlik iddiası:
Zelenskiy, Patriot sistemi için ABD ile aylık füze teslimatı konusunda bir anlaşma bulunduğunu, ancak gelen füze sayısının yetersiz olduğunu söyledi. Lider, "Bize her ay füze sağlayacaklar mı? Evet. Anlaşmalarımız var. Bu füzeler yeterli mi? Hayır" ifadelerini kullandı ve 2026’da alacakları önleyici füze sayısının 2025’e kıyasla azalacağını belirtti.
Eski Başkan Trump dönemine ilişkin olarak da Zelenskiy, ABD’den Patriot sistemlerinde kullanılan önleme füzeleri için lisans talepleri olduğunu, Biden döneminde çözüme ulaşamadıklarını ancak Trump ile bu lisansları alacakları konusunda anlaştıklarını söyledi ve belgenin dört yıl önce alınmış olması halinde bugün daha ileri bir konumda olunabileceğini vurguladı.
Kosova, AB süreci ve bölgesel yaklaşımlar:
Bir soru üzerine Zelenskiy, Ukrayna’nın Kosova’yı tanımama politikasının değişmediğini belirterek Sırbistan’a bu konuda güvence verdi: Kosova’nın tek taraflı ilan ettiği bağımsızlık konusunda tutumumuz budur. Aynı zamanda ortakların, Kırım dahil Ukrayna’nın toprak bütünlüğüne saygı göstermesinden memnuniyet duyduklarını ifade etti.
Sırbistan Cumhurbaşkanı Vucic ise basın toplantısında Ukrayna’ya Kosova konusundaki destekleri için minnettar olduklarını söyledi ve Ukrayna’nın AB üyeliği konusunda iyimser olmadığını açıkça belirtti: "Bütün Avrupalıların Ukrayna’nın üyeliğine olumlu yaklaşacağına inanmıyorum" diyerek üyelik sürecinin önünde itiraz edenlerin bulunacağını savundu.
Sırbistan’dan yatırım adımı:
Vucic ayrıca Eylül ayında İsrailli ortaklarla birlikte bir insansız hava aracı (İHA) fabrikası açacaklarını ve Ukraynalıların da bu alanda başarılı olduğunu belirterek Zelenskiy’yi açılışa davet etti. Fabrikanın açılışının 15-20 Eylül civarında gerçekleşebileceğini söyledi.
Ziyaret, iki ülke arasında enerji, ticaret ve diplomasi ekseninde somut projelerin konuşulduğu, aynı zamanda Ukrayna’nın savunma ve hava savunması tedarikindeki sıkıntıları gündeme taşıdığı bir temas olarak kayda geçti.
UKRAYNA DEVLET BAŞKANI VLADİMİR ZELENSKİY, RUSYA’NIN AVRUPA’DAKİ GELENEKSEL MÜTTEFİKİ SIRBİSTAN’A GERÇEKLEŞTİRDİĞİ ZİYARETTE UKRAYNA'NIN PATRİOT SİSTEMİ İÇİN AYLIK FÜZE TESLİMATI KONUSUNDA ABD İLE BİR ANLAŞMASI OLDUĞUNU, ANCAK FÜZE SAYISININ YETERSİZ OLDUĞUNU İFADE ETTİ.
