dondurma seçiminin temel kuralları
Memorial Kayseri Hastanesi Beslenme ve Diyet Bölümü’nden Uz. Dyt. Betül Merd, yaz aylarının vazgeçilmezi dondurmanın tüketiminde dikkat edilmesi gerekenleri açıkladı. Dondurma, serinletici etkisi ve kolay ulaşılabilirliği nedeniyle her yaş grubunun tercihleri arasında yer alıyor; ancak soğuk olması onu otomatik olarak hafif veya düşük kalorili yapmaz. Sağlık açısından ürünün içeriği, porsiyon büyüklüğü ve tüketim sıklığı belirleyici unsurlardır.
içerik listesini okumadan karar vermeyin:
Dondurmayı tek başına “sağlıklı” veya “sağlıksız” diye sınıflandırmak yerine, ambalajdaki içindekiler listesi ve besin değerleri tablosuna bakmak gerekir. Süt, yoğurt veya krema gibi gerçek süt ürünleriyle hazırlanmış; içeriğinde gerçek meyve, kakao veya kuruyemiş bulunan dondurmaların besin profili, yoğun miktarda şeker, glikoz/fruktoz şurubu, bitkisel yağ, aroma verici ve çeşitli katkı maddeleri içerenlerin profiliyle aynı değildir. Market ürünlerinde yer alan "dondurma", "sütlü buz" veya "bitkisel yağlı ürün" ifadeleri arasındaki farklara dikkat etmek tüketicinin sağlıklı seçim yapmasına yardımcı olur.
şeker, yağ kaynağı ve porsiyon kontrolü önemlidir:
Etiket üzerindeki "çilekli", "çikolatalı" veya "meyveli" gibi tanımlara aldanmamak gerekir; bazı ürünlerde gerçek meyve varken bazılarında yalnızca aroma veya meyve preparatı bulunur. Şeker miktarı ve enerji değerleri besin değerleri tablosunda açıkça görülmelidir; "şekersiz, fit veya light" ibaresi otomatik olarak daha sağlıklı anlamına gelmez. Ayrıca ürünün yağ kaynağı—süt yağı mı yoksa bitkisel yağ mı olduğu—ürünün besin profilini değiştirir. Paket üzerinde belirtilen porsiyonun tamamı çoğu kez tüketilen miktarla örtüşmeyebilir; bu yüzden bir paketin tümü tek porsiyon sayılmamalıdır.
Bir top dondurmanın kalorisi kullanılan süt, krema, şeker, çikolata, kuruyemiş ve diğer bileşenlere göre değişir; bu nedenle "bir top dondurma kesin şudur" demek doğru değildir. Doğal yöntemlerle yapılan, özellikle sade sütlü dondurmalar, şerbetli ve yoğun şekerli tatlılara göre beslenme düzeninde daha uygun alternatifler olabilir; yine de porsiyon kontrolü ihmal edilmemelidir.
"suya tuttum erimedi" videolarına temkinli yaklaşın:
Sosyal medyada bazı dondurmaların suyun altında kolay erimediğini gösteren videolar yaygın; bunlar tüketicide "içinde doğal olmayan maddeler var" izlenimi oluşturuyor. Ancak dondurmanın geç erimesi veya erime sırasında şeklini koruması tek başına sağlıksız içerik kanıtı değildir. Erime davranışı; ürünün içindeki yağ miktarı, süt proteinleri, şeker ve diğer kuru maddeler, emülgatör ve stabilizatör kullanımı, içine alınan hava oranı, üretim teknolojisi ve saklama koşulları gibi çok sayıda faktörden etkilenir.
Endüstriyel üretimde ürün yapısını korumak amacıyla kullanılan stabilizatör ve emülgatörler mevzuata uygun miktarlarda kullanıldığında gıdalarda izin verilen bileşenlerdir. Bu nedenle yalnızca videoların görsel izlenimine dayanarak bir dondurmayı sağlıksız ilan etmek bilimsel olarak doğru değildir; ancak bu videolar tüketicilere ambalajı inceleme konusunda önemli bir hatırlatma yapar: reklamına değil etiketine bakın.
sağlıklı seçim için pratik öneriler:
Dondurma alırken aşağıdaki kıstaslara dikkat edilmelidir: içindekiler listesinin başında şeker veya şeker içeren bileşenlerin yer alıp almadığı; yağ kaynağının süt yağı mı yoksa bitkisel yağ mı olduğu; besin değerleri tablosunda şeker ve enerji miktarının değerlendirilmesi; paket üzerinde belirtilen porsiyon ile gerçekte tüketilen miktarın farklı olabileceğinin bilinmesi. Piyasada "en sağlıklı dondurma" gibi mutlak bir ifade olmamalı; daha kısa ve anlaşılır içerik listesine sahip, süt ürünü içeren, ilave şeker miktarı daha düşük ve porsiyonu kontrol edilebilir ürünler tercih edilmelidir.
Evde hazırlanan dondurmalar da beslenme açısından avantaj sağlar; yoğurt veya süt ile meyvenin bir araya getirildiği ve ilave şekerin kontrol edildiği tarifler hem çocuklar hem yetişkinler için daha güvenli bir seçenek olabilir. Sonuç olarak, dondurma tüketiminde içerik, porsiyon ve tüketim sıklığı üçlüsüne dikkat etmek sağlıklı bir yaklaşım sunar.
MEMORİAL KAYSERİ HASTANESİ BESLENME VE DİYET BÖLÜMÜ’NDEN UZ. DYT. BETÜL MERD, YAZ MEVSİMİNİN VAZGEÇİLMEZLERİ ARASINDA YER ALAN DONDURMA İLE İLGİLİ DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER HAKKINDA BİLGİ VERDİ.
