Yazda varis yakınmaları neden artıyor?
Girişimsel Radyoloji Uzmanı Doç. Dr. Sinan Sözütok, yaz aylarında artan sıcaklıkların varis ve venöz yetmezlik şikâyetlerini belirgin şekilde artırabildiğini belirtiyor. Vücut sıcaklığını dengelemek amacıyla deri altındaki damarlar genişler; bu durum toplardamarlardaki kapakçıkların tam kapanmasını zorlaştırarak bacaklarda kan göllenmesine yol açabilir. Sonuç olarak özellikle akşam saatlerinde şişlik, ağırlık hissi, gerginlik, ağrı ve karıncalanma gibi yakınmalar öne çıkıyor.
Venöz yetmezlik ile varis arasındaki fark
Doç. Dr. Sinan Sözütok, venöz yetmezlik ile varisin sık karıştırıldığını vurguluyor. Toplardamarlardaki kapakçıkların işlevini yitirmesi sonucu kanın bacaklarda birikmesi venöz yetmezlik olarak tanımlanırken, bu süreç sonucunda ortaya çıkan genişlemiş, kıvrımlı ve cilt yüzeyinden görünen hastalıklı damarlar varis olarak nitelendiriliyor. Yani venöz yetmezlik bir hastalık süreci, varis ise bu sürecin görünür sonucudur.
Belirtiler ve acil değerlendirme gerektiren durumlar
Gün içinde artıp dinlenmeyle azalan şişlik ve ağrı, ayakkabıların dar gelmesi, çorap izlerinin belirginleşmesi, baldırlarda dolgunluk, yanma, gece krampları ve kaşıntı toplardamar hastalıklarını düşündürebilir. Hastalık ilerledikçe ayak bileği çevresinde cilt renginde koyulaşma, cilt sertleşmesi ve iyileşmeyen yaralar gelişebilir. Öte yandan ani başlayan şiddetli ağrı, kızarıklık ve bölgesel sıcaklık artışı acil değerlendirme gerektiren tabloya işaret edebilir; bu durumlarda vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerekiyor.
Risk faktörleri ve yaşam tarzı etkisi
Venöz yetmezlik gelişiminde hem genetik hem yaşam tarzı faktörleri rol oynuyor. Ailesinde varis öyküsü olanlar, kadınlar, hamilelik geçirenler, ileri yaş, fazla kilo ve uzun süre ayakta ya da oturarak çalışanlar daha yüksek risk altındadır. Uzun süre hareketsiz kalmak, baldırlardaki kas pompasının yeterince çalışmamasına ve kan göllenmesinin artmasına neden oluyor; bu nedenle masa başında çalışanlar ve uzun yolculuk yapanlar aralıklarla hareket etmeliler.
Koruyucu önlemler ve yaz aktiviteleri
Yüzme ve suda yürüyüş, hem baldır kaslarını çalıştırması hem de suyun basıncı sayesinde toplardamar dolaşımını destekler. Düzenli yürüyüş de faydalıdır. Buna karşılık uzun süre güneş altında hareketsiz uzanmak, sıcak kumda beklemek ya da sauna gibi yüksek sıcaklığa maruz kalmak damarların daha fazla genişlemesine ve şikâyetlerin artmasına yol açabilir. Ayrıca yazın da varis çorabı kullanımı önem taşıyor; ince ve nefes alabilen modeller özellikle uzun süre ayakta kalınacak günlerde veya uzun yolculuklarda tavsiye ediliyor.
Tedavi seçenekleri
Doç. Dr. Sinan Sözütok, günümüzde birçok varis hastasının açık ameliyata ihtiyaç duymadan tedavi edilebildiğini belirtiyor. Endovenöz lazer, radyofrekans, köpük tedavisi, tıbbi yapıştırıcı uygulamaları ve mikroskleroterapi gibi girişimsel radyoloji yöntemleri ile işlemler genellikle lokal anestezi altında gerçekleştiriliyor; hastalar çoğunlukla aynı gün ayağa kalkabiliyor ve günlük yaşamlarına kısa sürede dönebiliyor. Hangi yöntemin uygun olduğuna ise hastanın damar yapısı ve hastalığın derecesi değerlendirilerek karar veriliyor.
DOÇ. DR. SİNAN SÖZÜTOK
