Yaz sıcaklıkları böbrekleri nasıl etkiliyor?
Yaz aylarında artan sıcaklık ve nem, özellikle kronik böbrek hastaları ve diyaliz hastaları için sağlık açısından önemli riskler oluşturuyor. Aşırı terleme ve buna bağlı sıvı kaybı, böbreklere giden kan akımını azaltarak kreatinin ve elektrolit değerlerinde hızlı değişikliklere yol açabiliyor.
sıvı ve elektrolit dengesindeki değişiklikler:
Nefroloji Uzmanı Doç. Dr. Nadir Alpay, sıcak havalarda terleme yoluyla yalnızca su değil, sodyum ve potasyum gibi elektrolitlerin de kaybedildiğini vurguluyor. Dr. Alpay şu değerlendirmeyi yapıyor: "Böbreklerin sıvı ve elektrolit dengesini düzenleme kapasitesi azaldığında, sıcak hava gibi çevresel şartlar vücudun hassas dengesini daha kolay bozabiliyor. Sıcak havalarda terleme yoluyla yalnızca su değil, sodyum ve potasyum gibi elektrolitler de kaybediliyor. Yeterli sıvı alınmadığında damar içindeki kan hacmi azalıyor.Bu durum böbreklere ulaşan kan akımının düşmesine neden olabiliyor. Böbrekler ise bu tabloya karşılık süzme hızını azaltarak ve idrarı yoğunlaştırarak vücuttaki sıvıyı korumaya çalışıyor. Bu nedenle sıcak havalarda idrarın normalden daha koyu renkli olması, vücudun sıvı kaybettiğinin işaretlerinden biri olabiliyor. Yüksek sıcaklık, aşırı terleme veya hamam ve sauna gibi yoğun ısıya maruz kalınan ortamlarda meydana gelen sıvı kaybı, böbreklere giden kan akımını azaltabiliyor."
Dr. Alpay ayrıca kreatinin düzeyindeki yükselmenin her zaman kalıcı hasar anlamına gelmeyebileceğini ancak geç kalınan sıvı kaybının akut böbrek hasarı gelişimine veya mevcut hastalığın ilerlemesine yol açabileceğini belirtiyor. Özellikle potasyum dengesindeki bozulmaların kalp ritmi açısından tehlikeli olabileceği vurgulanıyor; bu sebeple kronik böbrek hastalarının sıcaklarda sıvı ve elektrolit alımını hekim önerilerine göre düzenlemesi gerekiyor.
sauna, hamam ve diyaliz planlaması:
Uzmanlar, hamam ve saunanın kısa sürede ciddi sıvı kaybına neden olabileceğine dikkat çekiyor ve kronik böbrek hastalarının bu tür yoğun ısıya maruz kalmaktan kaçınmasını öneriyor. Dr. Alpay, "Kreatinin böbrekler aracılığıyla vücuttan atıldığı için böbrek perfüzyonunun azalması, kanda kreatinin düzeyinin yükselmesine neden olabiliyor. Bu yükselme her zaman kalıcı bir böbrek hasarı anlamına gelmeyebilir; sıvı kaybına bağlı geçici bir değişiklik de söz konusu olabilir. Ancak sıvı kaybı zamanında fark edilmez ve düzeltilmezse, özellikle kronik böbrek hastalarında akut böbrek hasarı gelişme veya mevcut böbrek hastalığının ilerleme riski ortaya çıkabiliyor." diye uyarıyor.
Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk, Türkiye’de her 6-7 kişiden birinin kronik böbrek hastalığı riski taşıdığına dikkat çekerek, "Aşırı sıcaklar ve susuzluk böbrekler üzerindeki yükü daha da artıracaktır" dedi ve sıcak günlerde yeterli sıvı alımının önemini vurguladı.
Başhemşire Figen Gül ise hemodiyaliz hastalarına yönelik pratik öneriler sundu: "Diyaliz hastalarının tatil planını tedavinin gerekliliklerini göz önünde bulundurarak yapması gerekiyor. Diyaliz hastalarının seyahat öncesinde ilk yapması gereken, gidecekleri bölgede uygun bir diyaliz merkezi bulmak ve tatil tarihleri için önceden rezervasyon yaptırmak. Yola çıkmadan önce ise hastanın kendi diyaliz merkezinden gerekli tıbbi belgeleri alması gerekiyor. Son diyaliz gününde epikriz raporunun alınması, varsa diyaliz raporlarının ve özellikle seroloji sonuçlarının yanında bulundurulmasını öneriyoruz."
Sonuç olarak, yaz aylarında susuz kalmamak, aşırı sıcak ortamlardan kaçınmak ve kronik böbrek ya da diyaliz hastalarının hekimlerinin önerilerine uyması hayati önem taşıyor. Sıvı kaybı belirtisi olan koyu renkli idrar, baş dönmesi veya çarpıntı gibi bulgular görüldüğünde vakit kaybetmeden sağlık kuruluşuna başvurmak gerekiyor.
TÜRK BÖBREK VAKFI BAŞKANI TİMUR ERK
