Yapay zekâ mazereti hukuki sorumluluğu ortadan kaldırmıyor
Sosyal medyada ve dijital platformlarda hızla yayılan yapay zekâ içerikleri, yanlış veya yanıltıcı bilginin kısa sürede çoğalmasına neden oluyor. İzmir Ekonomi Üniversitesi (İEÜ) Hukuk Fakültesi yetkilileri, sahte belgeler ve deepfake görüntüler gibi üretimlerin artmasının beraberinde hukuki riskleri getirdiğini belirterek kullanıcıların tedbirli olması gerektiğini vurguladı.
Sorumluluğun muhatapları kimlerdir?:
İEÜ Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Sevilay Uzunallı, "Yapay zekâ yaptı" demenin sorumluluğu ortadan kaldırmadığını söyledi. Uzunallı, yapay zekânın hukuki kişiliğinin bulunmadığını, bu nedenle doğrudan yapay zekâdan sorumluluk atfedilemeyeceğini; ortaya çıkan zararlarda ise hukukun genel ilkeleri çerçevesinde değerlendirmenin yapılacağını belirtti. Buna göre sorumluluk; yapay zekâyı geliştiren veya piyasaya süren şirketin kusuru, sistemi ticari faaliyetinde kullanan işletmenin özen yükümlülüğünü yerine getirip getirmediği ve yapay zekâ çıktısını sorgulamadan kullanan kişinin davranışı esas alınarak belirleniyor.
Mevcut düzenlemeler ve hukuki boşluklar:
Prof. Dr. Uzunallı, Türkiye'de Avrupa Birliği Yapay Zekâ Tüzüğü'ne benzer kapsamlı ve risk temelli özel bir yapay zekâ kanununun henüz bulunmadığını; ancak bu durumun yapay zekâ kullanımının tamamıyla düzenleme dışında olduğu anlamına gelmediğini söyledi. Türk Borçlar Kanunu, Türk Ceza Kanunu, Türk Ticaret Kanunu, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu ile Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun gibi mevcut düzenlemelerin, yapay zekâ kaynaklı uyuşmazlıklarda uygulanabildiğini ve üretken yapay zekânın getirdiği yeni risklere yönelik düzenlemelerin de yapıldığını ifade etti.
Uzunallı'nın açıklamaları, yapay zekâ çıktılarının hukuken nasıl ele alınacağı konusunda sorumluluk ve kusur tartışmasının önemini ortaya koyuyor. Bu çerçevede hem geliştiricilerin hem de kullanıcıların yükümlülükleri ve özen standartları kritik hale geliyor.
Bilgi doğrulama ve kişisel veri uyarısı:
İEÜ öğretim üyesi Doç. Dr. Candide Şentürk Akaner ise yapay zekânın sunduğu bilgilerin kesin doğrular olmadığını, olasılıklara dayalı yanıtlar ürettiğini hatırlattı. Şentürk Akaner, hukuki, tıbbi ve mali konularda alınacak kararların mutlaka alan uzmanı görüşüyle doğrulanması gerektiğini; kimlik bilgileri ve kişisel verilerin yapay zekâ uygulamalarıyla paylaşılmaması uyarısında bulundu.
Akaner ayrıca dijital ve yapay zekâ okuryazarlığının artırılmasının önemine işaret ederek, dijital dünyada karşılaşılan her bilginin kaynağının sorgulanması ve doğruluğunun teyit edilmesinin artık kaçınılmaz olduğunu söyledi.
Sonuç olarak, İEÜ hukukçuları, yapay zekâ kaynaklı içeriklerin artan kullanımına karşı kullanıcıların daha dikkatli olması gerektiğini; "yapay zekâ yaptı" savunmasının hukuki ve cezai sorumluluğu ortadan kaldırmayacağını vurguluyor. Gerçek hayatta doğrudan hak ve özgürlükleri etkileyen alanlarda üretilen içeriklerin kesinlikle doğrulanmadan kullanılmaması, hem bireysel mağduriyetleri önlemek hem de hukuki sorunların oluşmasını engellemek açısından büyük önem taşıyor.
SOL BAŞTAN...PROF. DR. SEVİLAY UZUNALLI VE DOÇ. DR. CANDİDE ŞENTÜRK AKANER
