yapay zekâ destekli sismik tehlike haritaları
Türkiye, 17 Ağustos Marmara Depremi’nin yıl dönümünde afetlere karşı dirençli kentler oluşturmanın önemini hatırlarken Yaşar Üniversitesi, İzmir için geliştirdiği yapay zekâ destekli sismik tehlike haritalarıyla geleceğin deprem risklerini önceden belirlemeyi hedefliyor.
proje kapsamında neler yapılıyor:
"İzmir’de Sismik Tehlike Haritalarının ve Risk Azaltma Stratejilerinin Geliştirilmesinde Yapay Zekânın Uygulanması" projesi kapsamında, Dr. Öğretim Üyesi Çağlar Tuna yürütücülüğünde yerel zemin özellikleri klasik deprem modelleriyle birlikte analiz ediliyor. Sistem, farklı deprem senaryolarında İzmir’in hangi bölgelerinde sarsıntının daha şiddetli hissedilebileceğini yüksek çözünürlükle tahmin ediyor.
yöntem ve elde edilen veriler:
Araştırma kapsamında İzmir genelinde 17 bin 657 ölçüm noktası için zemin büyütme katsayıları hesaplandı. Destek Vektör Regresyonu (SVR), Rastgele Orman (Random Forest), XGBoost ve Yapay Sinir Ağları gibi makine öğrenmesi yöntemleri kullanılarak, farklı fay ve deprem senaryoları altında yer hareketi haritaları oluşturuldu.
Dr. Öğretim Üyesi Çağlar Tuna projenin yaklaşımlarını şöyle özetliyor: "Deprem tehlikesini belirleyen fiziksel modeller uzun yıllardır güvenle kullanılan bilimsel yöntemlerdir. Biz yapay zekâyı bu modellerin yerine koymuyoruz. Tam tersine, fiziksel modellerin açıklamakta zorlandığı yerel zemin farklılıklarını yapay zekâ ile öğrenerek sistemi daha doğru hale getiriyoruz."
uygulama alanları ve karar desteği:
Çalışma, kentsel dönüşüm, yapı güçlendirme, kritik altyapı planlaması ve afet riskinin azaltılmasına yönelik kararlarda karar vericilere bilimsel destek sağlamayı amaçlıyor. Araştırma, aynı depremde birbirine yakın iki bölgenin farklı şiddetlerde sarsılma nedenlerini ayrıntılı biçimde ortaya koyuyor ve hangi bölgelerde ayrıntılı zemin etüdü, güçlendirme ya da öncelikli dönüşüm gerektiğini işaret ediyor.
Dr. Çağlar Tuna, projenin çıktılarının yerel yönetimler ve kamu kurumları için kritik önemde olduğunu vurgulayarak, "Kaynaklarımız sınırlı. Bu nedenle en riskli bölgeleri bilimsel verilerle doğru belirlemek büyük önem taşıyor. Geliştirdiğimiz haritalar sayesinde kentsel dönüşüm, yapı güçlendirme, kritik altyapı yatırımları ve acil durum planlamaları daha sağlıklı yapılabilecek," diyor.
YAŞAR ÜNİVERSİTESİ İNŞAAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DR. ÖĞRETİM ÜYESİ ÇAĞLAR TUNA
