Serginin açılışı ve kapsamı
Polonya'nın başkenti Varşova'da, Krakowskie Przedmiescie caddesinde 'Başkurdistan: Sizin ve Bizim Özgürlüğümüz İçin!' başlıklı sergi açıldı. Sergi, Rusya'daki Başkurt halkının yaşadığı hak ihlallerine ve 'Baymak davası' kapsamındaki yargılamalara dikkat çekmeyi amaçlıyor. Etkinlik, Yurt Dışındaki Başkurt Ulusal Hareketi Komitesi ile Özgür Uluslar Ligi tarafından hazırlandı; açılışa Başkurt, Erzya, Saha ve Buryat ulusal hareketleri temsilcileri katıldı.
Baymak davası ve serginin odağı
Sergide, Rusya'da farklı suçlamalarla cezaevinde bulunan 'Baymak davası' siyasi tutuklularının durumu ile Başkurt halkının kendi geleceğini belirleme hakkı için verdiği mücadele anlatılıyor. Serginin merkezi figürü olarak öne çıkan isim Başkurt insan hakları savunucusu Fail Alsınov. Alsınov'a verilen cezanın açıklandığı 17 Ocak 2024 tarihinde, binlerce kişi eksi 40 derece soğukta Baymak'taki mahkeme binası önünde toplanmış; güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucunda cop ve göz yaşartıcı gaz kullanımı ile yüzlerce ceza davası açılmıştı. Bu süreç, Rusya'daki en büyük siyasi kovuşturmalardan biri olarak tanımlanan 'Baymak davası'nın başlangıcı oldu; davada en az 82 kişi yargılanırken, Rifat Dautov ve Miniyar Bayguskarov gözaltına alındıktan sonra güvenlik güçlerinin baskısı sonucu hayatını kaybetti.
Konuşmalar ve verilen mesajlar
Marat Şakurov (Yurt Dışındaki Başkurt Ulusal Hareketi Komitesi temsilcisi) etkinlikte, Başkurtların Volga'dan Tobol'a, Kama'dan Yayık'a kadar 2 bin 500 yıldır yaşadığını ve dilini koruduğunu belirterek, son 800 yıldır kendi devletleri olmadığını vurguladı. Şakurov'un sözleri, serginin tarihsel bir zemine oturtulduğunu gösteriyor.
Sıres Bolyaen (Özgür Uluslar Ligi Başkanı) sergide, Başkurtların kendi geleceklerini belirleme hakkının Polonyalıların tarihsel deneyimiyle kıyaslandığını ve burada söz konusu olanın 'ayrılıkçılık' değil, dekolonizasyon olduğunun altını çizdi: "Dünyanın 20. yüzyılda geçtiği sürecin tamamlanmasından söz ediyoruz. Rusya halkları da aynı hakka sahip."
Aygül Lion (Yurt Dışındaki Başkurt Ulusal Hareketi Komitesi temsilcisi) halka yönelik desteği anlatarak, Başkurtların dilinin, doğanın korunmasının ve baskılara direnişin aynı anda savunulduğunu söyledi ve hapsedilenlerin masum olduğuna dikkat çekti.
Ruslan Valiyev (Başkurt gazeteci, Aspekty Başkurdistan genel yayın yönetmeni) ise toplumun dışarıdaki sergilere gereksinim duyduğunu, halkın sesinin duyulmasının önemli olduğunu belirtti.
Radjana Dugar-DePonte (Buryat ulusal hareketi temsilcisi) sergiyi kişisel bağlamda değerlendirdi; ailesindeki sürgün ve emperyal şiddet deneyimi üzerinden Polonya ile Buryat dünyalarının kesiştiğini, Başkurdistan ve diğer Moskova tarafından köleleştirilen bölgelerin kendi yollarını seçme hakkına sahip olduğunu ifade etti.
Raisa Zubareva (Saha bağımsızlık hareketi lideri) Rusya hapishanelerinde birkaç bin siyasi tutuklu olduğunu, bunların yaklaşık yarısının yerli halk temsilcileri olduğunu belirterek, her ismin unutulmaması gerektiğini vurguladı.
Serginin önemi
Bu sergi, hem diasporadaki Başkurt hareketinin görünürlüğünü artırmayı hem de farklı yerli ulusların dayanışmasını somut bir mekânda buluşturarak uluslararası farkındalığı yükseltmeyi hedefliyor. Sergide öne çıkan vakalar ve kişisel öyküler, toplumsal hafızayı ve kamusal tartışmayı canlı tutmak için kullanılıyor. Özgür Uluslar Ligi'nin rolü, Rusya içindeki yerli halk hareketlerini özgürlük ve devlet bağımsızlığı mücadelelerinde bir araya getirmek olarak tanımlanıyor; sergi de bu birlikteliğin hem sembolik hem de politik bir yansıması niteliğinde.
Not: Sergide aktarılanlar, açılış konuşmalarında dile getirilen değerlendirme ve tanıklıklarla sınırlıdır.
POLONYA'NIN BAŞKENTİ VARŞOVA'NIN RUSYA'DAKİ BAŞKURT HALKININ YAŞADIĞI HAK İHLALLERİNE VE "BAYMAK DAVASI" KAPSAMINDAKİ YARGILAMALARA DİKKAT ÇEKMEK AMACIYLA "BAŞKURDİSTAN: SİZİN VE BİZİM ÖZGÜRLÜĞÜMÜZ İÇİN!" BAŞLIKLI SERGİ AÇILDI.
