Van Gölü Havzası'nda su yönetimi kritik eşiğe yaklaşıyor
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Faruk Alaeddinoğlu, Van Gölü Havzası’nın kapalı bir havza olduğunu belirterek bu havzaya dışarıdan su getirmenin pratikte sınırlı ve maliyetli olduğunu vurguladı. Alaeddinoğlu, "Bu havzaya dışarıdan su getirme şansımız yok. Su yönetimini başaramazsak, önümüzdeki yıllarda ciddi içme ve kullanma suyu sorunlarıyla karşı karşıya kalırız" dedi.
Yeraltı suyu düşüşü ve ekosistem etkileri
Uzmanlar, son yıllarda içme suyu ihtiyacının önemli bölümünün yeraltı sularından karşılandığını, aşırı ve kontrolsüz kullanıma bağlı olarak yeraltı su seviyesi ve taban su seviyesinin sürekli düştüğünü bildiriyor. Bu eğilim hem tarımsal üretimi hem de bölge ekosistemini tehdit ediyor.
Havzanın ekolojik yapısında önemli bir yere sahip olan inci kefali gibi türlerin göçleri, su yönetimi açısından hayati önemde. Alaeddinoğlu, sadece insan ihtiyaçlarını gözetmenin yeterli olmadığını; göller, göletler ve sulak alanlarla birlikte tüm canlıların sürece dâhil edilmesi gerektiğini söyledi.
Ayrıca, havzanın güneyinde yer alan Kavuşşahap Dağları çevresinin karstik bir alan olduğu; bu sahalarda yağışın önemli bölümünün yeraltına sızarak yeraltı suyunu beslediği belirtiliyor. Bu nedenle bu alanlardaki yeraltı suyu kapasitesinin bilimsel yöntemlerle detaylı tespit edilmesi gerektiği vurgulanıyor.
Öncelikli önlemler ve yönetim önerileri
Alaeddinoğlu, öncelikli adımlardan birinin kentlerin içme suyu altyapısının iyileştirilmesi olduğunu; mevcut şebekelerdeki kayıp-kaçak oranlarının azaltılması halinde içme suyu ihtiyacının önemli ölçüde karşılanabileceğini ifade etti. Ayrıca, rastgele yatırım yerine bilimsel verilere dayalı kararlar alınması gerektiğini belirtti.
Van Gölü Havzası'nın görünen tek bir havza olmasına karşın içinde Erçek Havzası gibi 21 adet tali havza barındırdığına dikkat çekildi. Alaeddinoğlu, her bir tali havzanın kendi özelinde yönetilmesi gerektiğini ve bunun için özel, aktif ve sürekli çalışan bir su yönetim biriminin kurulmasının şart olduğunu söyledi.
Uzman uyarısına göre, eğer dengeli ve sürdürülebilir bir yönetim modeli uygulanmazsa; artan sıcaklıklar, sıklaşan sıcak hava dalgaları, yükselen buharlaşma ve azalan yağışlarla birlikte 10–20 yıl içinde yeraltı su kaynaklarının tükenme riski söz konusu olacak ve içme, kullanma ile sulama suyunun kaynağı sorgulanır hâle gelecektir.
VAN GÖLÜ HAVZASI
