Mesleği sürdüren son isim:
Van'da unutulmaya yüz tutan kalaycılık mesleğinin öne çıkan temsilcilerinden biri olan İzzettin Şahin, kentteki sayılı ustalardan biri olarak yaklaşık 25 yıldır işe emek veriyor. 60 yaşındaki Şahin, bakır kapların mutfaklarda yeniden kullanılmasını sağlayarak hem mesleğini yaşatmaya çalışıyor hem de kullanılmış eşyaları onarıma kazandırıyor.
Öğrenme süreci ve mesleğin zorluğu:
Şahin, işi kentteki başka bir ustayı izleyerek ve deneme-yanılma yöntemiyle öğrendiğini aktarıyor. Kendi ifadesiyle "Kalaycımız vardı, Allah rahmet eylesin. Bakırları ona götürüyordum. Hem minnet ediyordu hem de parasını alıyordu. Ben de kızdım ve kendim bu işe başladım." diyor. Bir tava için yaptığı denemelerin sayısını yaklaşık 50 olarak anlatan usta, işin sabır ve dayanıklılık gerektirdiğini, kolu ve elini birçok yerinden yaktığını belirtiyor.
Kalaylama yöntemi ve sağlık uyarısı:
Şahin, kalaylanmamış bakırın insan sağlığı açısından tehlike oluşturabileceğini vurguluyor: "Kalay yapılmamış bakır tehlikelidir tabii, insanı zehirleyebilir." Buna karşın kalaylı bakırın hem tat hem de sağlık açısından farklı olduğunu ifade ediyor. Usta, kalaylı kapların yemek ve çayda ayrı bir lezzet verdiğini; ayrıca "Kalaylı bakır çok fazla ısı da istemiyor" sözleriyle pişirme özelliğini anlatıyor.
Kalaylama süreci de zahmetli ve birkaç aşamadan oluşuyor. Şahin, eskimiş, kirli veya yağlı bakır eşyaların önce bir ilaca konulduğunu, bir-iki saat bekletildikten sonra tel fırça ile temizlendiğini aktarıyor. Temizlik işleminin ardından kalaylama yapılıyor ve bir tabağın işleminin yaklaşık 15 dakika sürdüğünü belirtiyor.
Usta, mesleğin genç kuşak tarafından tercih edilmediğine dikkat çekiyor: "Kimse kendine güvenip de bu işe atlamıyor. Zor bir meslek. Çıraklar da dayanmıyor. Kapıdan bakıp geri dönüyor." Bu sözler, kalaycılığın hem bedensel zahmet isteyen hem de sabır gerektiren yapısını özetliyor.
Van'da bakırın ateşle buluştuğu bu geleneksel iş, Şahin gibi nadir kalan ustaların çabasıyla bir süre daha yaşatılmaya çalışılıyor; ancak mesleğin geleceği, yeni ustaların yetişmesine bağlı görünüyor.
KALAYCILIK MESLEĞİNİN SON TEMSİLCİLERİNDEN İZZETTİN ŞAHİN, YAKLAŞIK 25 YILDIR BÜYÜK EMEK VE ZAHMETLE BAKIR KAPLARI YENİDEN KULLANIMA KAZANDIRARAK MESLEĞİNİ YAŞATMAYA ÇALIŞIYOR.
