Uzmanlardan 'sarı serum' uyarısı: Hastane dışı uygulamalar anafilaksi riski taşıyor
Halk arasında 'sarı serum' veya 'atom' olarak bilinen, B vitamini ve çeşitli ilaç takviyelerinden oluşan damar içi karışımların hastane dışı ortamlarda uygulanmasının ciddi sağlık riskleri taşıdığı bildirildi. İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Acil Tıp Ana Bilim Dalı'ndan Doç. Dr. Serap Biberoğlu ve Başakşehir Çam ve Sakura Şehir Hastanesi Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Bölümü'nden Doç. Dr. Nurhayat Yakut, konuya ilişkin önemli uyarılarda bulundu.
Uzman uyarıları ve gözlemler
Doç. Dr. Serap Biberoğlu, mevsimsel etkiyle acil servis başvurularında soğuk algınlığı ve üst solunum yolu enfeksiyonu şikayetlerinin arttığını, hastaların sıklıkla 'serum' veya 'sarı serum' talep ettiğini belirtti. Biberoğlu, bu tanımın genellikle B vitamini kompleksleri, C vitamini, bazı ilaçlar ve bazen antibiyotiklerin karışımını ifade ettiğini söyledi ve bu taleplerin tıbbi gereklilik olmaksızın önerilmediğini vurguladı.
Doç. Dr. Biberoğlu, anafilaksinin dakikalar veya saniyeler içinde ölümle sonuçlanabilen acil bir durum olduğunu ve damar yoluyla verilecek tüm ilaçlar ile serumların, acil müdahale donanımı olan ortamlarda uygulanması gerektiğini kaydetti. Hastaların "ben taktırdım, iyi geldi" şeklindeki ifadelerinin tehlikeli bir yanlış güven verebildiğine dikkat çekti.
Hastane dışı uygulamaların riskleri
Uzmanlar, ev, iş yeri veya benzeri hastane dışı noktalarda serum uygulanmasının yan etki ve alerjik reaksiyon riskini arttırdığını belirtiyor. Doç. Dr. Biberoğlu, anafilaksi gelişmesi halinde adrenalin, oksijen ve hızlı sıvı tedavisi gibi acil uygulamaların gerekebileceğini, bu müdahalelerin yalnızca donanımlı sağlık merkezlerinde yapılabileceğini ifade etti.
Hastane dışı uygulamalardan kaçınılması gerektiğini vurgulayan biberoğlu, grip benzeri viral enfeksiyonlarda istirahat, dengeli beslenme ve yeterli sıvı tüketiminin ağızdan tedavi ile çoğunlukla yeterli olduğunu belirtti.
Çocuklar ve özel riskler
Doç. Dr. Nurhayat Yakut ise halk arasında tanımlanan bu karışımların hastalığı önleyici veya klinik bulguları düzeltici bir özelliğinin bulunmadığını, çocuklarda vitamin içeriklerinin hayatı tehdit edici alerjik reaksiyonlara yol açabileceğini söyledi. Yakut, bu uygulamaların böbrek, karaciğer ve kalp gibi organlara ek yük bindirebileceğini, fayda beklentisiyle yapılmasının ciddi sorunlara neden olabileceğini kaydetti.
Yakut ayrıca, damar içi uygulama gerektiğinde bunun yalnızca doktor kararıyla ve hastane şartlarında yapılması gerektiğini, çocuklarda üst solunum yolu ve viral enfeksiyonların yönetiminde dinlenme, uyku düzeni, bol sıvı ve düzenli beslenme önerilerinin öncelikli olduğunu belirtti.
Sonuç ve öneriler
Uzmanlar, 'sarı serum' adıyla bilinen damar içi karışımların hastane dışı ortamlarda uygulanmaması gerektiğini ve bu tür uygulamaların yalnızca tıbbi gereklilik halinde, doktor denetiminde ve acil müdahaleye uygun sağlık kuruluşlarında yapılması gerektiğini vurguluyor. Özellikle anafilaksi riski nedeniyle ev veya dış ortamda bu uygulamalardan kaçınılması gerektiği belirtildi.
ÇOCUK ENFEKSİYON HASTALIKLARI UZMANI DOÇ. DR. NURHAYAT YAKUT
