Uzmanlardan sıcak havalarda artan besin zehirlenmesi riski uyarısı
Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Tıp Fakültesi Farabi Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları ve Klinik Mikrobiyoloji Anabilim Dalı Doç. Dr. Firdevs Aksoy, artan sıcaklarla birlikte gıda ve su kaynaklı risklerin yükseldiğini belirterek, besin zehirlenmelerinin sadece taze ürünlerle sınırlı olmadığını, konserveler ve kaynak kontrolü yapılmamış sular nedeniyle de görülebileceğini açıkladı.
Risk kaynakları ve değerlendirme
Aksoy, besin zehirlenmelerinin oluşumunda yalnızca tüketilen gıdanın değil, gıdaların saklandığı kapların, pişirme sırasında kullanılan malzemelerin ve bu materyallerde bulunabilecek kimyasalların da rol oynadığını vurguladı. Saklama şartlarına uyulmayan tüm gıdaların risk taşıdığını, özellikle taze meyve ve sebzelerin yıkanma, saklanma ve toprak bulaşı kontrollerinin önemine dikkat çekti.
Toplu zehirlenme şüphesinde, genellikle aynı gıdanın tüketilip tüketilmediğine bakıldığını ancak aynı gıdayı yiyen herkesin aynı şekilde etkilenmeyebileceğini belirtti. Aksoy, vaka değerlendirmesinde hastalığın şikâyetleri ve tüketilen gıdalar arasındaki ortaklıkların yol gösterici olduğunu ifade etti.
Sık görülen nedenler
Doç. Dr. Aksoy, besin zehirlenmelerinin nedenleri arasında az pişmiş gıdalar, bozulmuş ürünler, uygun şartlarda hazırlanmamış konserveler ve son kullanma tarihi geçmiş ürünleri saydı. Ayrıca yaz aylarında sıcaklığın artmasıyla tüketim alışkanlıklarının daha kontrolsüz hale geldiğini ve bunun vakaların artışına zemin hazırlayabileceğini belirtti.
Bitkisel ürünler ve mantar tüketimine ilişkin uyarılar
Doğadan toplanan otlar ve bitkisel ürünlerin bilinçsiz tüketiminin karaciğer ve böbrek üzerinde zarar oluşturabileceğini söyleyen Aksoy, "İki ya da daha fazla bitkisel gıdanın aynı anda tüketilmemesini öneriyoruz" uyarısında bulundu. Mantar tüketimi konusunda da her mantarın yenilebilir olmadığı; zehirli mantarların ölümcül sonuçlar doğurabileceği hatırlatıldı.
Hangi vakalarda acil müdahale gerekebilir?
Besin zehirlenmesi belirtilerinde özellikle şiddetli kusma, ishal ve aşırı sıvı kaybı olduğunda; hasta yaşlı, çocuk ya da altta yatan hastalığı olan bireyse böbrek ve karaciğer yetmezliği riski yükselebileceği için tıbbi değerlendirme gerektiği vurgulandı.
Pratik önlemler
Aksoy'un açıklamalarına dayanarak ön plana çıkan korunma adımları şunlardır: gıdaların uygun koşullarda saklanması, taze meyve ve sebzelerin iyi yıkanması, pişirme süresine dikkat edilmesi, konservelerin ve paket ürünlerin bütünlüğünün kontrol edilmesi ve kaynak suyu kullanımında dikkatli olunması. Ayrıca kullanılan kap ve pişirme malzemelerinin temizliği ve kimyasal içeriğinin göz önünde bulundurulması önem taşıyor.
Sonuç olarak, Doç. Dr. Aksoy "Besin zehirlenmeleri yalnızca yaz aylarında değil, her mevsimde görülebilir. Azı karar, çoğu zarar" sözleriyle tüketim alışkanlıklarında tedbirli olunması gerektiğini ifade etti.
ENFEKSİYON HASTALIKLARI VE KLİNİK MİKROBİYOLOJİ ANABİLİM DALI DOÇ. DR. FİRDEVS AKSOY
