Akciğer kanseri ve taramanın önemi
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Dr. Murat Kıyık, Akciğer Sağlığı ve Yoğun Bakım Derneği (ASYOD) tarafından düzenlenen 11. Uluslararası Katılımlı Akciğer Sağlığı Kongresi kapsamında Antalya’da yaptığı açıklamada, akciğer kanserinin hem dünyada hem de Türkiye’de kanser kaynaklı ölümler arasında birinci sırada yer aldığını belirtti.
Kıyık, hastalığın görülme sıklığı ve ölüm oranlarına ilişkin verileri aktararak şunları söyledi: "Dünyada yılda iki buçuk milyon akciğer kanseri görülüyor ve maalesef bunların 1 milyon 800 bini hayatını kaybediyor. Türkiye’ye gelecek olursak yılda 50 bin yeni akciğer kanseri görülüyor ve bunların 35 bini hayatını kaybediyor."
Taramanın amacı ve hedef gruplar
Kıyık, taramanın temel amacının hastalığı oluşmadan önlemek ve varsa erken evrede yakalamak olduğunu vurguladı. Tarama programlarının koruyucu hekimlik açısından önemli bir adım olduğunu belirten Kıyık, hedef grubun seçiminde şu kriterleri paylaştı:
"Yaklaşık 20 yıl günde bir paket sigara içmiş, 50 ila 77 yaş arasındaki kişiler risk grubunda yer alıyor."
Bu gruptaki kişilere düşük doz bilgisayarlı tomografi önerildiğini söyleyen Kıyık, bunun hem radyasyon maruziyetini azalttığını hem de hastalığın başlangıç aşamasında tespit edilmesine imkan sağladığını aktardı.
Tarama sonuçları ve erken tanının etkisi
Kıyık, yapılan taramaların yalnızca kanseri değil, sigaranın yol açtığı diğer akciğer hastalıklarını da ortaya çıkarabildiğini ifade ederek, erken tanının çok yönlü fayda sağladığını belirtti. Kıyık, "Bu tarama yapıldığında 100 kişiden 4 kişiye erken evrede akciğer kanseri teşhisi konuyor" dedi.
Ayrıca tarama sırasında KOAH, interstisyel akciğer hastalıkları veya başlangıç aşamasında enfeksiyon gibi başka patolojilerin de tespit edilebildiğini söyledi.
Genç yaşta sigaraya başlama ve risk
Kıyık, Türkiye’de genç yaşta sigaraya başlama oranının yüksek olduğunu, bu durumun riski artırdığını vurguladı. Tarama yaş aralığı ortalama verilere dayandığı için, çok erken yaşta sigaraya başlayanların da ciddi risk altında olduğunu ifade etti:
"Aslında biz 50-77 diyoruz ama bunlar ortalama yaşlar. Kişi 15 yaşında bir paket sigara içmeye başlamışsa, 20 yıl içince 35 yaşına gelmiş oluyor. Aynı riski o da taşıyor aslında."
Kıyık, genç yaşta sigaraya başlamanın ağır sonuçlarına ilişkin bir örnek vererek, "Bir hastamın oğlu akciğer kanseriydi. Baba hala yaşıyor. Oğlunu 34 yaşında kaybettik. 14 yaşında sigaraya başlamıştı. Maalesef 3 yıl yaşadıktan sonra kaybettik" dedi.
Pulmoner emboli uyarısı
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Nuri Tutar ise akciğer damarına pıhtı atmasının (pulmoner emboli) sıkça kalp krizi ile karıştırılabildiğini ve ani ölümlere yol açabildiğini söyledi. Tutar, en kritik noktanın hastalıktan şüphelenmek olduğunu vurguladı ve belirtileri şöyle sıraladı: göğüs ağrısı, öksürük, balgam, ateş ve kanlı balgam.
Tutar, pıhtının genellikle bacak toplardamarlarında oluştuğunu, uzun süre hareketsiz kalan kişilerin riskinin arttığını ve pıhtının akciğer damarına ilerlemesiyle damarlanmanın bozulduğunu anlattı. Tedavide sıklıkla kan sulandırıcı kullanıldığını belirtti ve örnek bir vaka paylaşarak pulmoner embolinin sinsi seyirli olabileceğine dikkat çekti.
Önleme önerileri
Tutar, özellikle uzun yolculuk yapanlar, hareketsiz kalanlar ve doğum kontrol hapı kullanan kadınların risk altında olduğuna işaret ederek basit ama etkili önlemler önerdi: "Doğal olarak özellikle uzun yolculuklarda iki saatte bir mola vermek gerekir."
Çağrı: Tarama ve sigarayı bırakma
Kıyık, akciğer kanseri tarama sisteminin yaygınlaşmasının önemine değinerek, sigara kullanan vatandaşların sağlık kontrollerini ihmal etmemesi gerektiğini vurguladı. "Artık Avrupa’da ve Amerika’da olan akciğer kanseri taramasının bizde de rutin olarak başlaması gerekiyor" diyen Kıyık, önerilerini özetledi: sigarayı bırakmak ve eğer risk grubundaysalar düşük doz BT ile taramadan geçmek.
Kıyık ayrıca, "Nasıl arabalarını yılda bir bakıma götürüyorlarsa, kendileri de buyursunlar gelsinler" diyerek düzenli sağlık kontrollerine çağırdı ve devletin sigara bırakma polikliniği hizmetlerine değindi.
GÖĞÜS HASTALIKLARI UZMANI DR. MURAT KIYIK
