Uzmanların uyarısı ve temel tanım
Diyarbakır Selahaddin Eyyübi Devlet Hastanesi Acil Tıp Uzm. Aziz Zilan, güneş çarpmasının özellikle temmuz ve ağustos aylarında aşırı güneş maruziyeti sonucu gelişen, vücut elektrolit metabolizmasının bozulduğu; kalsiyum ve sodyum dengesinin değiştiği, terleme ile kaybedilen sıvı ve elektrolitlerin yerine konulamadığı durumlarda halsizlikten komaya kadar ilerleyebilen hayati bir tablo olduğunu belirtti. Zilan, güneş halsizliğinin ise güneş çarpmasının daha hafif, genellikle bir-iki saatlik gözlemle düzelebilen bir alt durumu olduğunu, ancak burada da elektrolit yerine konmazsa tablonun ağırlaşabileceğini ifade etti.
Önemli uyarı
Uzm. Zilan, Saat 10.00 ile 16.00 arasında dışarı çıkılmamalı uyarısını yineledi ve gölgede hissedilen sıcaklığın da terlemeye ve elektrolit kaybına neden olabildiğine dikkat çekti.
Risk grupları
Özellikle 65 yaş üstü kişiler ile 5 yaş altı bebek ve çocuklar, hamile bireyler, kronik hastalığı bulunanlar (tansiyon, şeker, böbrek yetmezliği), diyaliz hastaları ve yatağa bağımlı hastalar yüksek risk grubunda sayıldı.
Pratik önlemler ve öneriler
Uzm. Zilan'ın önerileri arasında, ortalama en az 2 buçuk-3 litre su içmeleri, kahvaltılarda yağlı gıdalardan kaçınarak sebze ağırlıklı ve hafif beslenme yer aldı. Güneşe maruz kalanlarda kaybolan mineralleri yerine koymak için soda ve meyve suyu gibi elektrolit ve vitamin içeriği olan içeceklerin tüketilmesi tavsiye edildi.
Tarım ve yol işlerinde çalışan kişilerin aralarda kaybolan sıvıları mutlaka yerine koyacak takviyeler yapmaları gerektiği vurgulandı. Ayrıca halk arasında yanlış bilinen konulara dikkat çekilerek, yaz aylarında tansiyon hastası değilse tuzlu ayranın harareti alma konusunda etkili olduğu; çayın ise harareti aldığı yönündeki algının doğru olmadığı belirtildi.
Yüksek ateşli çocuklarda ateş düşürücü kullanımına hemen başvurmanın su kaybı olan vücudun karaciğer ve böbreklerine ek yük bindirebileceği uyarısı yapıldı. Araç içinde klima kullanıldığında, aracın hareketsiz kalmasıyla klimanın soğutma etkisinin azalacağı, bu nedenle araçta bırakılan hayvanlar ve küçük çocukların aşırı sıvı kaybına uğrayabileceği ve ciddi sonuçlar doğurabileceği ifade edildi.
Günlük yaşam önerileri
Açıkta satılan gıdaların tüketiminden kaçınılması, açık renkli ve bol kıyafetlerin tercih edilmesi, yoğun fiziksel aktivitelerin öğle saatleri yerine sabah veya akşam yapılması, kapalı alanların iyi havalandırılması ve sık sık duş alınması önerildi. Dışarı çıkıldığında muhakkak en az 30 faktörlü güneş koruyucu krem kullanılması gerektiği hatırlatıldı.
Uzm. Zilan'ın açıklamaları, güneş çarpması ve güneş halsizliğinin erken fark edilmesi ile doğru sıvı ve elektrolit desteğinin önemine vurgu yapmaktadır.
Uzmanlar uyardı: "Güneş çarpmasına dikkat edin"
