Uzman uyarısı: Tatvan sahilindeki dolgu çalışması Van Gölü için risk taşıyor
Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi MYO Çevre Koruma Teknolojileri Bölüm Başkanı ve Anadolu Su Altı Araştırma ve Sporları Derneği (ASAD) kurucu üyesi Prof. Dr. Edip Avşar, Tatvan sahilinde yürütülen dolgu çalışmalarının Van Gölü kıyı ekosistemi üzerinde ciddi çevresel ve hukuki riskler oluşturabileceğini söyledi.
Bilimsel değerlendirme
Avşar, sahilde Van Gölü sularının çekilmesiyle ortaya çıkan alanların dışarıdan getirilen toprağa doldurulmasının yalnızca estetik bir müdahale olmadığını, ekolojik açıdan da önemli sonuçları olabileceğini vurguladı. "Van Gölü yüksek alkali yapıya sahip, kendine özgü bir ekosistemdir" diyen Avşar, dışarıdan getirilen toprağın içerdiği organik maddeler ile azot, fosfor ve muhtemel tarımsal kimyasalların zamanla göle karışarak suyun kimyasal dengesini bozabileceğini belirtti.
Avşar, bu değişimin özellikle sığ kıyı kesimlerinde alg patlamalarına neden olabileceğini ve bunun da sudaki çözünmüş oksijen miktarını azaltarak sucul yaşamı olumsuz etkileyebileceğini söyledi. Ayrıca toprağın göl suyuyla temas etmesiyle kıyıda kalıcı bulanıklık oluşabileceğini; bunun da güneş ışığının su altı bitkilerine ulaşmasını engelleyerek sucul bitki yaşamını zayıflatacağını ifade etti.
Su seviyesindeki değişimlerin Van Gölü için doğal süreçler olduğuna dikkat çeken Avşar, "Sular yeniden yükseldiğinde veya dalga hareketlerinin arttığı dönemlerde kıyıya dökülen gevşek toprak hızla erozyona uğrayabilir" uyarısında bulundu. Bu erozyonun göl tabanındaki sedimantasyon yapısını değiştirebileceğini, kıyı morfolojisini bozabileceğini ve yeraltı suyu ile göl arasındaki doğal hidrolik bağlantıyı olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
Hukuki ve yönetimsel boyut
Avşar, çalışmanın hukuki yönüne de değinerek kıyıların Anayasa ve 3621 sayılı Kıyı Kanunu kapsamında devletin hüküm ve tasarrufu altında olduğunu hatırlattı. Kıyılarda dolgu yapılmasının yalnızca kamu yararının zorunlu kıldığı durumlarda ve gerekli izinler alınarak mümkün olduğuna vurgu yaptı.
Avşar, Van Gölü havzasının Sulak Alanların Korunması Yönetmeliği kapsamındaki bir alan olduğunu belirterek, bu yönetmeliğe göre sulak alanların doğal yapısının değiştirilmesi ve doldurulmasının yasak olduğunu söyledi. Ayrıca söz konusu uygulamaların ÇED mevzuatı çerçevesinde değerlendirilmesi ve gerekli izin süreçlerinin işletilmesi gerektiğini kaydetti.
Uzmanın sonuç değerlendirmesi
Avşar, kısa vadede görsel bir değişiklik sağlasa da kıyıların toprakla doldurulmasının uzun vadede su kalitesinin bozulmasına, kıyıda çamurlaşma ve koku oluşumuna yol açabileceğini ve bunun kamu kaynaklarının verimsiz kullanılmasına neden olacağını belirtti. "Görüntü kirliliğini gidermek" veya "peyzaj" amacıyla kıyı doldurulamaz uyarısını yineledi ve söz konusu uygulamaların hem çevresel hem de hukuki boyutlarının dikkate alınması gerektiğini ifade etti.
TATVAN SAHİLİNDEKİ DOLGU ÇALIŞMASI
