menopoz sadece hormonlarla sınırlı değil: omurga sağlığı etkilenebilir
Medicana Sağlık Grubu Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon Uzmanı Prof. Dr. Didem Sezgin Özcan, menopoz sürecinin yalnızca hormonal değişikliklerle sınırlı kalmadığını; kemik, kas ve omurga sağlığını da etkileyebildiğini belirtti. Özcan, doğru planlanmış egzersizlerin ve güçlü sırt kaslarının omurga sağlığının korunmasında önemli rol oynadığını ifade etti.
omurga yaşlanmasının nedenleri
Özcan'a göre menopozla birlikte kemik kaybı hızlanabilir, ancak sorun sadece kemik mineral yoğunluğundaki azalma ile açıklanamaz. Yaşla birlikte omurlar arası disklerde sıvı azalması ve dejeneratif değişiklikler gelişebilir; omurga çevresindeki kasların, özellikle sırt ekstansörlerinin zayıflaması postür bozukluklarına yol açabilir. Ayrıca bazen belirti vermeden ilerleyen küçük omurga çökme kırıkları da boy kısalması ve duruş değişikliklerine neden olabilir.
aynadaki değişiklikler uyarıcı olmalı
Günlük yaşamda fark edilen bazı bulguların omurga sağlığı açısından uyarı niteliği taşıdığını belirten Özcan şunları sıraladı: duvara yaslanıldığında başın duvara rahatça temas etmemesi, omuzların öne doğru düşmesi, sırt bölgesindeki eğriliğin artması, uzun süre ayakta kalındığında sırt ağrısı ve eskiden daha kolay yapılan işlerde çabuk yorulma. Eski kıyafetlerin boyunun değişmiş gibi hissedilmesi veya üst raflara uzanmada güçlük de değerlendirilmesi gereken işaretlerdir. Bu bulgular tek başına osteoporoz ya da omurga kırığı tanısı koydurmaz ancak ayrıntılı bir kas-iskelet değerlendirmesi gerektirebilir.
sadece dik durmak yetmez: kasları güçlendirmek şart
Özcan, aynı yaştaki kadınlar arasında kemik yoğunluğu, kas kuvveti, denge ve omurga fonksiyonlarının farklılık gösterebileceğini vurguladı. Fiziksel hareketsizlik önemli ve değiştirilebilir bir risk faktörüdür; direnç egzersizlerinin ihmal edilmesi ve sırt kaslarının yeterince çalıştırılmaması kas kuvveti azalmasını hızlandırıp postürün bozulmasına katkıda bulunur. Bununla birlikte yaş, genetik yatkınlık, östrojen düzeylerindeki azalma, beslenme, düşük vücut ağırlığı, sigara, bazı ilaçlar ve kronik hastalıklar da rol oynar. Bu nedenle yalnızca dik durmaya çalışmak yeterli değildir; dikliği sağlayan kasların güvenli ve düzenli biçimde güçlendirilmesi gerekir.
kişiye özel egzersiz planı ve tıbbi değerlendirme
Menopoz döneminde erken değerlendirme ve kişiye özel egzersiz programı önemlidir. Postür analizi, omurga hareketliliği değerlendirmesi, kas kuvvet testleri ve denge ölçümleriyle sorunlar erken dönemde saptanabilir. Yaş, kemik sağlığı, eşlik eden hastalıklar ve fiziksel kapasite dikkate alınarak hazırlanacak programlarda direnç egzersizleri, sırt ekstansörlerini güçlendirici çalışmalar, denge eğitimi ve ağırlık taşıyan güvenli aktiviteler yer almalıdır. Uygun hastalarda pilates ve diğer tedavi edici egzersiz yöntemlerinden faydalanılabilir.
egzersiz ilaç tedavisinin yerine geçmez
Prof. Dr. Didem Sezgin Özcan, egzersizin osteoporoz tedavisinin alternatifi olmadığını ancak tedavinin önemli bir parçası olduğunu belirtti. Doğru planlanmış egzersiz kas kuvveti, postür, denge ve günlük yaşam fonksiyonlarının korunmasına katkı sağlar, düşme riskini azaltabilir ve kemik sağlığını destekleyebilir. Yüksek kırık riski olan hastalarda gerekli ilaç tedavileri ihmal edilmemeli; risk faktörlerine göre kemik mineral yoğunluğu ölçümü ve omurga kırığı değerlendirmesi planlanmalıdır. Düzenli egzersiz ve erken değerlendirme ile menopoz sonrası dönemde omurga fonksiyonlarının uzun yıllar korunması mümkündür.
MEDİCANA SAĞLIK GRUBU FİZİK TEDAVİ VE REHABİLİTASYON UZMANI PROF. DR. DİDEM SEZGİN ÖZCAN
