Uzmandan iklim değişikliği uyarısı
Sivas Cumhuriyet Üniversitesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Abdulkadir Ergün, iklim değişikliğinin artık sadece doğal döngülerin bir parçası olmadığını, insan faaliyetlerinin süreci farklı bir boyuta taşıdığını belirtti. Ergün, küresel sıcaklık artışlarının insan yaşamını tehdit eder hale geldiğini ve bu nedenle hem ulusal hem yerel düzeyde uyum stratejilerinin acilen hayata geçirilmesi gerektiğini ifade etti.
İklim tarihi ve insan etkisi
Ergün, yer kürenin milyarlarca yıllık iklim geçmişine atıfta bulunarak, son buzul çağının 2 milyon 580 bin yıl önce başlayıp 11 bin 700 yıl önce sona erdiğini ve günümüz iklim koşullarının ortaya çıktığını hatırlattı. Ancak bunun doğal bir süreç olduğunu, sanayi devrimi sonrası antropojenik etkilerin iklim değişikliğini hızlandırdığını vurguladı. Meteorolojik kayıtların başladığı 1850'lerden beri verilerin, özellikle son dönemde belirgin bir ısınma eğilimini gösterdiğini belirterek, son 10 yılın kaydedilen en sıcak 10 yıllık dönem olduğunu söyledi.
Avrupa'da ve küresel etkiler
Copernicus İklim Değişikliği Servisi verilerine dikkat çeken Ergün, Haziran 2026'da Avrupa genelinde ortalama kara sıcaklığının 19,14 derece olarak gerçekleştiğini aktardı. Batı Avrupa'da 2025'te kırılan sıcaklık rekorunun 2026'da yeniden aşıldığını, bölgede adeta bir ısı kubbesi oluştuğunu belirtti. Ergün, aşırı sıcaklıkların daha önce 50 veya 100 yılda bir görülebilecek ekstrem olayların artık daha kısa aralıklarla yaşanmasına yol açtığını, Fransa ve İspanya'da orman yangınlarının görüldüğünü ve yüksek sıcaklıklar nedeniyle Avrupa'da binin üzerinde kişinin hayatını kaybettiğini söyledi. Dünya Sağlık Örgütü Genel Direktörü Tedros Adhanom Ghebreyesus'un açıkladığı sayıların 1.300'ün üzerinde olduğunu hatırlattı ve bunun ekosistemlerin yanı sıra insan sağlığı üzerinde de ciddi etkiler oluşturduğunu vurguladı.
Türkiye'de sıcaklık trendleri ve sonuçları
Türkiye verilerine değinen Ergün, 1991-2020 döneminde ülke ortalamasının 13,9 derece olduğunu, 2025 yılında bu değerin 15,1 dereceye yükseldiğini belirtti. 2025'in 1971-2025 döneminin en sıcak beşinci yılı olduğunu ve Temmuz 2025'te ortalama sıcaklığın 26,9 derece ile rekor kırdığını aktardı. Bu yaz mevsiminin son 55 yılın en sıcak ikinci yazı olarak kayıtlara geçtiğini, ocak ve şubat aylarında sıcaklıkların mevsim normallerinin üzerinde, mart ve nisan aylarında ise normallerin bir miktar altında seyrettiğini belirtti. Genel eğilimin yüksek sıcaklıkların etkisini sürdürdüğünü vurguladı.
Uyum ve planlama gerekliliği
Ergün, şehirlerin, üretim sistemlerinin ve yaşam alanlarının yeni iklim şartlarına göre tasarlanması gerektiğini ifade etti. Aksi takdirde bugün görülen aşırı sıcaklıkların gelecekte çok daha sık ve şiddetli hale geleceğini belirterek, yerel ve ulusal düzeyde uyum planlarının hayata geçirilmesinin önemine dikkat çekti. Bu kapsamda altyapı, tarım, su yönetimi ve sağlık hizmetlerinin iklim değişikliğinin etkilerine göre yeniden gözden geçirilmesi gerektiğini söyledi.
Sonuç olarak Doç. Dr. Abdulkadir Ergün, iklim değişikliğinin boyutunun artık yalnızca çevresel değil doğrudan toplumsal ve ekonomik olduğuna işaret ederek, yeni iklim şartlarına uyum sağlamanın öncelikli bir gereklilik olduğunu vurguladı.
SİVAS CUMHURİYET ÜNİVERSİTESİ EĞİTİM FAKÜLTESİ TÜRKÇE VE SOSYAL BİLİMLER EĞİTİMİ BÖLÜMÜ ÖĞRETİM ÜYESİ DOÇ. DR. ABDULKADİR ERGÜN
