Ulaştırma Bakanı Abdulkadir Uraloğlu Sürdürülebilir Ulaşım Zirvesi'nde Konuştu
Ulaştırma ve Altyapı Bakanı Abdulkadir Uraloğlu, Yeşil Kalkınma Vakfı (YEKAV) tarafından düzenlenen Sürdürülebilir Ulaşım Zirvesi açılışında ulaşım politikalarının çevresel sorumluluk ve küresel trendler doğrultusunda şekillendirilmesinin öncelik taşıdığını vurguladı. Uraloğlu, iklim değişikliği, artan nüfus ve sanayileşmenin doğal kaynakların sürdürülebilir kullanımını daha kritik hale getirdiğini belirtti.
Emisyon Azaltımına İlişkin Somut Veriler
Bakan Uraloğlu, çevreye zarar veren araçların karbon emisyonunu 5,27 milyon ton azaltarak doğanın korunmasına katkı sağladıklarını, demir yolu yatırımları sayesinde ise toplam 8,9 milyon ton daha az karbon emisyonu salındığını aktardı. Ayrıca demir yolu ağının uzunluğuna ilişkin hedefleri açıkladı: mevcut 13.919 kilometre olan ağın 2028'de 17.500 kilometre, 2053'te 28.600 kilometre olması planlanıyor.
Net Sıfır Yol Haritası ve Emisyon Modeli
Yakın zamanda başlatılan Türkiye’nin Ulaşımda Net Sıfır Emisyon Yol Haritası projesinin Avrupa Birliği mali işbirliği ile finanse edildiğini belirten Uraloğlu, projenin kara yolu, demir yolu, hava yolu, deniz yolu ve kent içi ulaşımı kapsayan bir emisyon modeli geliştireceğini söyledi. Bu modelle farklı senaryolara göre aktivite tahminleri, araç sayısı, yakıt türü ve emisyon projeksiyonları oluşturulacak.
Kara Yolu Taşımacılığı ve Kent İçi Dönüşüm
Bakan, Türkiye'de yük taşımacılığının yaklaşık %85'inin kara yolu ile yapıldığını vurgulayarak, bu nedenle kara yolu sektörünün karbon salınımı açısından öncelikli olduğunu belirtti. Kara yolunda yeşil dönüşümü destekleyen mevzuat düzenlemeleriyle elektrikli kamyon, otobüs, minibüs, çekici ve otomobillerin kullanılmasına olanak sağlandığını söyledi. Kent içi ulaşımda paylaşımlı elektrikli skuter uygulamasına değinen Uraloğlu, 2021'de yürürlüğe giren Elektrikli Skuter Yönetmeliği kapsamında şu ana dek 26 firma ve yaklaşık 65 bin skuter ile hizmet verildiğini aktardı.
Kombine Taşımacılık ve Yeşil Lojistik Teşvikleri
Kombine Taşımacılık Yönetmeliği ve Yeşil Lojistik Belgesi uygulamalarıyla çevre dostu taşımacılığın teşvik edildiğini belirten Uraloğlu, Yeşil Lojistik Belgesi alan firmalara yetki belgesi başvurularında %50 indirim ve taşıt kartı ücretlerinde %95'e varan destek sağlandığını açıkladı. 2025 itibarıyla 42 Taşıma İşleri Organizatörlüğü Yetki Belgesi sahibi işletmecinin bu belgeye sahip olduğu bilgisi verildi.
Altyapı, Dijitalleşme ve Akıllı Ulaşım Sistemleri
Bakan, son 23 yılda yapılan yatırımların mobilite, lojistik ve dijitalleşmeyi güçlendirdiğini belirtti. Bölünmüş yol uzunluğunu 6.101 kilometreden 29.832 kilometreye çıkardıklarını ve bunun yıllık yaklaşık 2 milyar 453 milyon litre akaryakıt tasarrufu sağladığını söyledi. Akıllı Ulaşım Sistemleri (AUS) ile trafik akışının iyileştirilmesi sayesinde emisyonların azaltılacağını vurgulayan Uraloğlu, İstanbul ve Antalya'da başlatılan Kooperatif Akıllı Ulaşım Sistemleri (K-AUS) pilot uygulamalarına değindi. Ayrıca kara yolu ağlarında fiber optik altyapıyı 20 bin kilometreye çıkarma hedefi paylaşıldı.
Elektrikli Araçlar ve Şarj Altyapısı
Fosil yakıtlardan temiz enerjiye geçişte elektrikli araçların rolüne dikkat çeken Uraloğlu, Türkiye genelindeki toplam elektrikli otomobil sayısının 2025 Haziran itibarıyla 268 binin üzerinde olduğunu ve aynı tarihte ülke genelinde 31.433 elektrikli araç şarj soketi bulunduğunu bildirdi. Şarj altyapısının lokasyon bazlı artırılması gerektiğini, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı ile belediyelerle işbirliği içinde olduklarını söyledi.
Denizcilik, Havacılık ve Yeşil Teşvikler
Denizcilikte yeşil liman sertifikaları ve hurda teşvikleriyle emisyonların azaltıldığını ifade eden Uraloğlu, hurdaya ayrılan gemilerin yerine inşa edilen yeni gemilere hurda bedelinin 1,5 katı, alternatif enerji sistemleriyle donatılanlara ise 2,5 katı teşvik verildiğini aktardı. Havalimanlarında çevresel etkileri kontrol altına almak amacıyla 2020'de başlatılan Karbonsuz Havalimanı Projesi kapsamında Türkiye'nin 50 havalimanı ile programda en yüksek sayılardan birine sahip olduğunu belirtti.
5G Geçişi Planı
Bir gazetecinin 5G ihalesi sorusuna yanıt veren Uraloğlu, telekomünikasyon imtiyaz hakları ve 5G'ye geçiş sürecine ilişkin kapsamlı değerlendirmelerin sürdüğünü, şartnamenin hazırlanmakta olduğunu ve ihale sürecinin takvime bağlanmaya çalışıldığını söyledi. Planlanan takvim doğrultusunda ihale ilanının bu ay yapılmasının hedeflendiğini, ilk 5G sinyallerinin 2026'da alınmaya başlanacağı ve birkaç yıl içinde ülke genelinde yaygınlaştırılmasının amaçlandığını belirtti.
Uraloğlu'nun açıklamaları, bakanlığın ulaştırma politikalarını çevresel hedeflerle ilişkilendirerek hem altyapı hem de düzenleyici adımlar üzerinden kapsamlı bir dönüşüm hedeflediğini gösteriyor. Sunulan veriler ve hedefler, ulaşımda modal kayma, enerji verimliliği ve dijitalleşme odaklı bir stratejinin izlenmekte olduğunu ortaya koyuyor.
