TZOB Başkanı Bayraktar: Ocak ayında üretici ve market arasındaki fark en yüksek havuçta yüzde 278,1
Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, Ocak ayına ilişkin üretici ve market fiyatları ile girdi maliyetlerindeki değişimleri değerlendirdi. Bayraktar, hem üreticide hem markette öne çıkan kalemleri ve fiyat hareketlerinin temel nedenlerini paylaştı.
Üretici ve market arasındaki fark: Havuç ilk sırada
Bayraktar, Ocak ayında üretici ve market fiyatları arasındaki en yüksek farkın yüzde 278,1 ile havuçta görüldüğünü belirtti. Onu sırasıyla yüzde 275,8 ile maydanoz, yüzde 229,8 ile pırasa ve yüzde 225,7 ile marul izledi. Bayraktar'ın verdiği örneklere göre üreticide 10 lira 50 kuruş olan havuç markette 39 lira 70 kuruşa, 5 lira 57 kuruş olan maydanoz markette 20 lira 92 kuruşa satıldı. Pırasa üreticide 13 lira 53 kuruşken markette 44 lira 64 kuruş, marul üreticide 10 lira 87 kuruşken markette 35 lira 39 kuruşa satıldı.
Bayraktar, ayrıca Ocak ayında fiyatı en fazla artan ürünün hem üretici hem market tarafında kabak olduğunu, fiyatı en fazla düşen ürünün markette kuru fasulye, üreticide ise pırasa olduğunu söyledi.
Market fiyatlarındaki değişimler
Marketlerde Ocak ayında 41 üründen 33'ünde fiyat artışı, 7'sinde azalış, 1'inde ise değişim görülmedi. Markette en fazla fiyat artışı yüzde 67,2 ile kabakta gerçekleşti. Bunu yüzde 54,1 ile sivribiber, yüzde 48,5 ile patlıcan ve yüzde 41,7 ile salatalık izledi. Markette en fazla düşüş ise yüzde 14,6 ile kuru fasulyede görüldü; onu yüzde 9,4 ile pırasa, yüzde 5,7 ile portakal ve yüzde 5 ile patates takip etti.
Üreticideki fiyat eğilimleri
Üreticide Ocak ayında 33 üründen 19'unda fiyat artışı, 6'sında düşüş ve 8'inde değişiklik olmadı. Üreticide en fazla düşüş yüzde 11 ile pırasada görüldü. Pırasadaki düşüşü yüzde 7 ile yumurta, yüzde 4,4 ile karnabahar ve yüzde 2,3 ile zeytinyağı izledi. En yüksek üretici fiyat artışı ise yüzde 179,2 ile kabakta kaydedildi; kabaktaki artışta sivribiber yüzde 119,7, salatalık yüzde 118,8 ve patlıcan yüzde 100,5 ile takip edildi.
Fiyat yükselişlerinin nedenleri
Bayraktar, seralarda güzlük sezonun sona erip baharlık sezon için dikimlerin yapılması nedeniyle geçiş döneminde yeni dikimlerin henüz hasat olgunluğuna ulaşmamasının kabak, sivri biber, salatalık, patlıcan ve domates gibi ürünlerde arzı azalttığını ve fiyatları yükselttiğini ifade etti. Soğuk hava koşullarının verimi düşürmesinin yanı sıra Ocak ayının son haftasında Antalya, Mersin ve Muğla'da meydana gelen aşırı yağış, fırtına, hortum ve dolu olaylarının da bu ürün grubundaki fiyat artışlarına katkı sağladığını belirtti.
Ayrıca talep azalmasının karnabahar ve pırasa fiyatlarını gerilettiğini, iç piyasadaki arz fazlası ve sofralık yumurta ihracatındaki kısıtlamaların ise yumurta fiyatlarını aşağı çektiğini söyledi.
Girdi maliyetlerinde Ocak değişimi ve yıllık artışlar
TZOB'un girdi verilerine göre Ocak ayında Aralık ayına kıyasla gübreler ve yem fiyatlarında şu değişimler oldu: amonyum nitrat gübresi yüzde 6,2, amonyum sülfat gübresi yüzde 1,1, 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 1, üre gübresi yüzde 0,8 arttı; DAP gübresi yüzde 0,5 düştü. Bir yıllık değişimde 20.20.0 kompoze gübresi yüzde 39,9, üre gübresi yüzde 38,2, Diamonyum Fosfat (DAP) yüzde 35,7, amonyum nitrat yüzde 28,7 ve amonyum sülfat yüzde 26,4 oranında artış gösterdi.
Yem ve diğer maliyetlerde ise Ocak ayında Aralık ayına göre besi yemi yüzde 5,6, süt yemi yüzde 4,2 artarken; bir yıllık artışlar besi yeminde yüzde 33,1, süt yeminde yüzde 30 olarak kaydedildi. Elektrik fiyatları yıllık yüzde 12,8 artarken tarım ilacı fiyatları yüzde 35,9 arttı. Ocak ayında mazot aylık yüzde 7,7, yıllık ise yüzde 21,8 oranında yükseldi.
Bayraktar'ın verdiği bu veriler, Ocak ayındaki arz-talep dinamikleri ve girdi maliyetlerinin tarımsal üretim ile tüketici fiyatları üzerindeki etkilerine ışık tutuyor.
TÜRKİYE ZİRAAT ODALARI BİRLİĞİ (TZOB) GENEL BAŞKANI ŞEMSİ BAYRAKTAR, OCAK AYINDA ÜRETİCİ VE MARKET ARASINDAKİ FİYAT FARKININ EN FAZLA YÜZDE 278,1 İLE HAVUÇTA GÖRÜLDÜĞÜNÜ SÖYLEDİ.
